ಸಮಾಜ ಸುಧಾರಣೆಗೆ ನೆರವಾದೀತೇ ಸತ್ಯಮೇವ ಜಯತೇ?

 

ಟಿ.ವಿ.ಯ ಸ್ವಿಚ್ಚು ಒತ್ತಿದೊಡನೆ ಸಾಕು ಪುಂಖಾನುಪುಂಖವಾಗಿ ಅತ್ತೆ - ಸೊಸೆ ಜಗಳದ ಸಾವಿರದ ಎಂಟನೆಯ ಕಂತು ಪ್ರಸಾರವಾಗುತ್ತಿರುತ್ತದೆ. ಸಾಸಿವೆ ಕಾಳಿನಷ್ಟು ಮಹತ್ವದ ಸುದ್ದಿ ಬೃಹದಾಕಾರವಾಗಿ ಹಿಗ್ಗಿ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಹತ್ವದ್ದಾಗಿಬಿಡುತ್ತದೆ. ರಿಯಾಲಿಟಿ ಶೋಗಳಂತೂ ದುಃಖ ದಾರಿದ್ರ್ಯವನ್ನೇ ಹೈಲೈಟ್ ಮಾಡಿ, ಸ್ಪರ್ಧಾಳುಗಳು ಅಳುವ; ಜಗಳವಾಡುವ ಸಂಗತಿಗಳಿಗೇ ಒತ್ತು ಕೊಡುತ್ತವೆ. ಇಲ್ಲವೇ ಮನೆಯ ಅತ್ಯಂತ ಖಾಸಗಿ ಸಂಗತಿಗಳನ್ನು ಜಗಜ್ಹಾಹೀರು ಮಾಡುವಲ್ಲಿ ಸಫಲವಾಗುತ್ತವೆ. ಇಂತಹ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನಮಗೆ ಬೆಳಕು ತೋರುವ, ಸದಭಿರುಚಿಯ ಮತ್ತು ಉತ್ತಮ ಸಂದೇಶ ನೀಡುವ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ಬೇಕು ಎಂದೆನಿಸಲು ಶುರುವಾಗುವ ಹೊತ್ತಿಗೆ 'ಸತ್ಯಮೇವ ಜಯತೇ'ಮೂಡಿಬರುತ್ತಿದೆ.

ರಾಷ್ಟ್ರದ ವಿವಿಧ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ , ಖಾಸಗಿ ಹಾಗೂ ದೂರದರ್ಶನ ಚಾನೆಲ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಏಕ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಪ್ರಸಾರವಾಗುತ್ತಿರುವ ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಖ್ಯಾತ ನಟ ಆಮೀರ್ ಖಾನ್ ಕಲ್ಪನೆಯ ಕೂಸು. ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಯೊಂದರ ಬೆನ್ನು ಹತ್ತಿ,ಆ ಸಮಸ್ಯೆಯ ಹಲವು ಆಯಾಮಗಳನ್ನು ತೆರೆದಿಡುವ ಪ್ರಯತ್ನವನ್ನು ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಮಾಡಿದೆ. ಮೊದಲ ಕಂತಿನಲ್ಲಿ ಹೆಣ್ಣು ಭ್ರೂಣ ಹತ್ಯೆಯ ವಿಚಾರದತ್ತ ಬೆಳಕು ಹರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಸಮಸ್ಯೆಗೆ ಬಲಿಯಾದವರ, ಈ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಧೈರ್ಯವಾಗಿ ಎದುರಿಸಿರುವ ಮಹಿಳೆಯರ ಸಂದರ್ಶನವಂತೂ ಕಟು ವಾಸ್ತವತೆಗೆ ಕನ್ನಡಿ ಹಿಡಿದಂತಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಅವರು ಖ್ಯಾತ ವೈದ್ಯರು, ವಕೀಲರು, ಸಮಾಜ ಸೇವಕರು, ಪತ್ರಕರ್ತರು ಹಾಗೂ ಜನಸಾಮಾನ್ಯರ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇದು ಅವಿದ್ಯಾವಂತರಲ್ಲಿ, ಹಳ್ಳಿಯವರಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಇರುವುದೆಂಬ ಜನರ ಕಲ್ಪನೆಗೆ ವಿರೋಧವಾಗಿ , ಸಮಾಜದ ಎಲ್ಲ ಸ್ತರಗಳಲ್ಲೂ ಇದು ಯಾವ ಪರಿಯಾಗಿ ಹಾಸುಹೊಕ್ಕಾಗಿದೆ ಎಂಬ ವಿಚಾರ ನಮ್ಮನ್ನು ಬೆಚ್ಚಿ ಬೀಳಿಸುತ್ತದೆ. ಪ್ರಾಣವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಬೇಕಾದ ವೈದ್ಯರೇ ಇದನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸುತ್ತಿರುವುದು ನಿಜಕ್ಕೂ ಆತಂಕಕಾರಿ. ಒಂದು ಸಮಸ್ಯೆಯ ಬಗೆಗೆ, ಅದರ ಪರಿಣಾಮಗಳು ಮತ್ತು ಅದರಿಂದ ಹೊರ ಬರುವ ಬಗೆಗೆ, ಆ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಎದುರಿಸುವವರ ಬಗೆಗೆ ಆಮೀರ್ ಖಾನ್ ಮತ್ತು ತಂಡ ಸಮಗ್ರವಾಗಿ ಅಧ್ಯಯನ ನಡೆಸಿದೆ. ಅವರು ನೀಡುವ ಅಂಕಿ ಅಂಶಗಳು ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ಭೀತಿ ಹುಟ್ಟಿಸುವ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ಅವರು ಹೆಣ್ಣು ಭ್ರೂಣ ಹತ್ಯೆಯನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿ, ಅದರಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾದ ಊರಿನ ಕಥೆಯನ್ನೂ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಸಕಾರಾತ್ಮಕ ಚಿಂತನೆಗೆ ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತಾರೆ. ಅವರೇ ಅನ್ನುವಂತೆ ಒಂದು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಮಾಡಿದ ಕೂಡಲೇ ಸಮಸ್ಯೆ ಪರಿಹಾರವಾಯಿತೆಂದು ಅರ್ಥವಲ್ಲ. ನಮ್ಮ ನಿಮ್ಮೆಲ್ಲರ ದೃಷ್ಟಿಕೋನ ಬದಲಾದರೆ ಮಾತ್ರ ಇದು ಸಾಧ್ಯ ಎನ್ನುವ ಸಂದೇಶವನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾರೆ. ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ ನಮಗೆ ಇಂತಹ ಒಂದು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಬಹಳವಿತ್ತು. ಆಮೀರ್ ಖಾನ್ ಇದನ್ನು ಪೂರೈಸಿದ್ದಾರೆ.

ಯಾವುದೇ ಸಿನಿಮಾ ಆಗಲೀ, ಧಾರಾವಾಹಿಯೇ ಆಗಲೀ ನಮ್ಮ ದೈನಂದಿನ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಹಾಸುಹೊಕ್ಕಾಗಿರುವ ಸಂಗತಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡತೊಡಗಿದಾಗ ನಾವು ಅವುಗಳ ಜತೆಗೆ ಕೂಡಲೇ ಸ್ಪಂದಿಸತೊಡಗುತ್ತೇವೆ. ಒಂದೊಮ್ಮೆ ನಮ್ಮ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ನಾವು 'ಅಸಾಧ್ಯ' ಎನ್ನುವ ಸಂಗತಿಗಳನ್ನು ಸಿನಿಮಾದ ನಾಯಕ ಮಾಡಿ ತೋರಿಸಿದಾಗ ನಾವು ಭ್ರಾಮಕ ಲೋಕಕ್ಕೆ ತೆರೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತೇವೆ. ಆಮೀರ್ ಖಾನ್‌ರ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ನಮಗೆ ಮತ್ತಷ್ಟು ಇಷ್ಟವಾಗಲು ಕಾರಣ ಅವರು ಎತ್ತಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಕುರಿತಾದ ವಿಭಿನ್ನ ಚಿಂತನೆ. ಅವರ 'ತಾರೆ ಜಮೀನ್ ಪರ' ಬಂದಾಗ ನಾವು ನಮ್ಮ ನಡುವೆಯೇ ಇರುವ 'ವಿಶೇಷ' ಮಕ್ಕಳ ಬಗೆಗೆ ಯೋಚಿಸತೊಡಗಿ, ಆ ಸಿನಿಮಾವನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಆಪ್ತವಾಗಿಸಿಕೊಂಡೆವು. ಅಂತೆಯೇ ಆತನ ಮುಂದಿನ ಚಿತ್ರ 'ತ್ರೀ ಈಡಿಯೆಟ್ಸ್' ಇಂದಿನ ಶಿಕ್ಷಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಅವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸುವಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಯಿತು. ಅವರ 'ಸತ್ಯಮೇವ ಜಯತೆ' ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಕ್ಕೆ, ಡಬ್ಬಿಂಗ್ ಕುರಿತಾದ ಎಷ್ಟೇ ಅಪಸ್ವರಗಳು ಎದ್ದರೂ ನಾವು ಆ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಬಹಳಷ್ಟು ಖುಷಿಯಿಂದಲೇ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ್ದೇವೆ.

ಆದರೆ, ಒಂದು ಮಾತು. ಯಾವುದೇ ಟಿ.ವಿ. ವಾಹಿನಿಯ ಮುಖ್ಯ ಉದ್ದೇಶ ಟಿ.ಆರ್.ಪಿ. ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದು ಮತ್ತು ತನ್ಮೂಲಕ ಹೆಚ್ಚು ಲಾಭ ಗಳಿಸುವುದು. ಇಂತಹುದರಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆ ಶ್ರಮದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಹಣ ಗಳಿಸುವ ರಸಪ್ರಶ್ನೆಯಂತಹ ರಿಯಾಲಿಟಿ ಶೋಗಳು ಅಥವಾ ಜನರ ಖಾಸಗಿ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಹಿರಿದಾಗಿಸಿ, ಜಗಜ್ಜಾಹೀರು ಮಾಡುವಂಥ ರಿಯಾಲಿಟಿ ಶೋಗಳು ಬರುತ್ತಿರುವ ಕಾಲಕ್ಕೆ 'ಸತ್ಯಮೇವ ಜಯತೆ'ಯ ನಿಜವಾದ ಉದ್ದೇಶ ಏನು ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆ ಏಳುತ್ತದೆ. ಮನೆಯೊಳಗೇ ಕುಳಿತು ಅಥವಾ ಕುಟುಂಬದ ಜತೆಯೇ ಸಮಾಲೋಚಿಸಿ ತೀರ್ಮಾನ ಕೈಗೊಳ್ಳಬೇಕಾದ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ಟಿ.ವಿ. ವಾಹಿನಿಯ ಮೂಲಕ ಜಗತ್ತಿಗೆ ಬಿತ್ತರಿಸಿ, ಇರುವ ಅಸಮಾಧಾನಗಳನ್ನು, ಮನಸ್ಸಿನ ಗೋಜಲುಗಳನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತಿದ್ದೇವೆಯೇ? ಮೇಲ್ನೋಟಕ್ಕೆ ಇಂತಹ ಶೋಗಳು ಸಮಾಜಮುಖಿ ಅನಿಸಿದರೂ ಇವು ಕುಟುಂಬದ ಖಾಸಗಿತನವನ್ನು ಬಯಲುಗೊಳಿಸುತ್ತಿವೆಯೇ? ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ಮಾರಾಟದ ಸರಕಾಗಿಸುವ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಇಂತಹ ದಿನನಿತ್ಯದ ಘಟನೆಗಳನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ಹಿಗ್ಗಿಸಿ ಅಪಾಯ ತಂದೊಡ್ಡುತ್ತಿದ್ದೇವೆಯೇ? ಇದು ಚಿಂತಿಸಬೇಕಾದ ವಿಚಾರ.

ಇಷ್ಟೆಲ್ಲ ಇದ್ದರೂ ನಮಗೆಲ್ಲ ಒಂದೇ ಆಸೆ. ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಸಂದೇಶ ಹುಸಿಯಾಗದಿರಲಿ. ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ನೊಂದವರಿಗೆ ದೀವಿಗೆಯಾಗಿ, ಅವರ ಬಾಳು ಹಸನಾಗಲಿ. 
(ಇವತ್ತಿನ ವಿಜಯಕರ್ನಾಟಕ ದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿತ ) 

Image courtesy : http://www.satyamevjayate.in/issue01/images/images/Watch-Full-Episode.jpg

ಕಾಶಿ ಯಾತ್ರೆ

ಕಾಶಿಯು ಭಾರತದ ಅತಿ ಪ್ರಾಚೀನವಾದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ನಗರಿ. ನಮ್ಮ ತೀರ್ಥಕ್ಷೇತ್ರಗಳ ಪೈಕಿ ಕಾಶಿಗಿರುವ ಪಾವಿತ್ರ್ಯ ಬೇರಾವುದಕ್ಕೂ ಇಲ್ಲ. ಗಂಗಾ ನದಿಯ ತಟದಲ್ಲಿರುವ ಈ ಊರು ಭಕ್ತಿ ಭಾವಗಳ ತೊಟ್ಟಿಲು. ಗಂಗೆಯು ಅನಾದಿ ಕಾಲದಿಂದಲೂ ಭಕ್ತರ ಪಾಪಗಳನ್ನು ತೊಳೆಯುತ್ತಾ ಬಂದಿದ್ದಾಳೆ. ಭಕ್ತರು, ಪಾಂಡಾಗಳು, ಪೂಜಾರಿಗಳು, ಸಾಧುಗಳು, ದೇಶ-ವಿದೇಶಗಳ ಪ್ರವಾಸಿಗಳು ಕಾಶಿಯ ಓಣಿಗಳ ಅವಿಭಾಜ್ಯ ಅಂಗವಾಗಿ ಹೋಗಿದ್ದಾರೆ.

ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹಿಂದೂಗಳೆಲ್ಲ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸಲವಾದರೂ ಕಾಶಿಯನ್ನು ನೋಡಿದರೇನೇ ಜನ್ಮ ಸಾರ್ಥಕ. ಪಿತೃಗಳಿಗೆ ಮೋಕ್ಷ ಕರುಣಿಸುವುದಕ್ಕಂತೂ ಇದು ಹೇಳಿಮಾಡಿಸಿದಂಥ ಸ್ಥಳ. ಸಾವಿರಾರು ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಶ್ರವಣಕುಮಾರನು ತನ್ನ ತಾಯ್ತಂದೆಗಳನ್ನು ಅಡ್ಡೆಯಲ್ಲಿ ಹೊತ್ತುಕೊಂಡು ಹೋಗಿ ಕಾಶಿ ಯಾತ್ರೆ ಮಾಡಿಸಿದ್ದು ಪುರಾಣ ಪ್ರಸಿದ್ಧ. ಮದುವೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ವರನು ಕಾಶಿಯಾತ್ರೆಗೆ ಹೋಗುತ್ತೇನೆ ಎನ್ನುವುದು, ಅವನ ಮಾವನು ಆತನನ್ನು ತಡೆದು, 'ಅಯ್ಯಯ್ಯೋ, ಸದ್ಯಕ್ಕೆ ಕಾಶಿಗೆ ಹೋಗಬೇಡ. ಮದುವೆ ಮಾಡಿಸ್ತೀನಿ' ಎನ್ನುವುದು ಹಿಂದೂಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ವಿನೋದಮಯ ಸಂಪ್ರದಾಯ.

ಎಸ್.ಎಲ್. ಭೈರಪ್ಪನವರ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಕಾದಂಬರಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ 'ಸಾರ್ಥ'ವನ್ನು ಓದಿದ್ದೀರ? ಅದರಲ್ಲಿ ಎಂಟನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಕಾಶಿಗೆ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡುತ್ತೇನೆಂದು ಹೇಳಿ, ಸಾರ್ಥದ ಜತೆ ನಾಗಭಟ್ಟನೆಂಬ ಪಂಡಿತನು ಮಾಡುವ ಪಯಣದ ಚಿತ್ರಣಅತ್ಯದ್ಭುತವಾಗಿದೆ. ಅವರ ಇನ್ನೊಂದು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಕಾದಂಬರಿ 'ಆವರಣ'ದಲ್ಲೂ ಕಾಶಿಯ ಇತಿಹಾಸ ಎಳೆಎಳೆಯಾಗಿದೆ.

***

ನಾನು ಕಾಶಿಗೆ ಹೋಗಿದ್ದು ಬೆಂಗಳೂರು-ವಾರಣಾಸಿ  ವಿಮಾನದಲ್ಲಿ. ಬೆಂಗಳೂರಿನಿಂದ ದೆಹಲಿಗೆ ಹೋಗಿ, ಅಲ್ಲಿಂದ ವಾರಣಾಸಿಗೆ ಇನ್ನೊಂದು ವಿಮಾನ ಹಿಡಿಯಬೇಕು.

ನಾವು ಮೊದಲ ದಿನ ಹೊರಟಿದ್ದು ಕಾಶಿ ವಿಶ್ವನಾಥನ ದರ್ಶನಕ್ಕೆ. ದೇಗುಲದ ಹೊರಗಿನ ಪುಟ್ಟ ಗಲ್ಲಿಯುದ್ದಕ್ಕೂ ಹೂವು, ಹಾಲಿನ ಪುಟ್ಟ ಕುಡಿಕೆಗಳ ಅಂಗಡಿಗಳ ಸಾಲು. ಮಂದಿರದ ಒಳಗೆ ಮೊಬೈಲ್, ಕ್ಯಾಮರಾ ನಿಷಿದ್ಧ. ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರನ್ನೂ ತಪಾಸಣೆಗೊಳಪಡಿಸಿದ ಮೇಲೆಯೇ ದೇಗುಲದ ಒಳಗೆ ಹೋಗುವ ಅವಕಾಶ. ನಾವು ಬೆಳಗಿನ ಜಾವ ನಾಲ್ಕೂವರೆಗೆ ಹೋದ ಕಾರಣ ದರ್ಶನವು ಅತಿ ಸುಲಭವಾಗಿ ಆಯಿತು.

ಕಾಶಿ ವಿಶ್ವನಾಥನ ಯಾರಿಗೆ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲ? ಆದರೆ ಅದೊಂದು ಬೃಹದ್ಭವ್ಯ ದೇವಾಲಯವೆಂದುಕೊಂಡು ಹೋಗಬೇಡಿ. ಅದೊಂದು ಪುಟ್ಟ ಮಂದಿರ. ಇದಕ್ಕೆ ನಾಲ್ಕು ಕಡೆಗೂ ಬಾಗಿಲುಗಳಿವೆ.ಇಲ್ಲಿ ನಾವು ಈಶ್ವರನ ಲಿಂಗವನ್ನು ಕೈಯಿಂದ ಸ್ಪರ್ಶಿಸಿ ಪೂಜಿಸಬಹುದು. ಹಾಲಿನ ಅಭಿಷೇಕ ಮಾಡಬಹುದು. ಪಕ್ಕದಲ್ಲೇ ಜ್ಞಾನವ್ಯಾಪಿ ಮಸೀದಿ ಇದೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ಕಡೆಗಳಲ್ಲೆಲ್ಲಾ ಪೋಲೀಸರ ಸರ್ಪಗಾವಲು ಇದ್ದೇಇದೆ.

ಬಳಿಕ ನಾವು ಹೊರಟದ್ದು ಸಂಕಟಮೋಚನ ಹನುಮಾನ್ ಮಂದಿರಕ್ಕೆ.ಅಲ್ಲಿ ಹನುಮಾನ್ ಚಾಲೀಸಾದ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಇಟ್ಟಿರುತ್ತಾರೆ. ನಾವು ಅದನ್ನು ಪಠಿಸಿ ವಾಪಸು ಅಲ್ಲಿಯೇ ಇಡಬಹುದು.ಉತ್ತರ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಹನುಮಂತನ ಆರಾಧನೆ ವಿಶೇಷ. ನಮ್ಮನ್ನು ಅಲ್ಲಿಗೆ ಕರೆದೊಯ್ದ ಟ್ಯಾಕ್ಸಿಯ ಚಾಲಕ ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಅಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಬಾಂಬ್ ಸ್ಫೋಟದ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷದರ್ಶಿಯಾಗಿದ್ದ. ಅದರ ಕತೆಯನ್ನು ಕೇಳಿದಾಗ ಮನಸ್ಸು ವ್ಯಾಕುಲಗೊಂಡಿತು.

ಕಾಶಿಯಲ್ಲಿರುವ ಮಂದಿರಗಳು ಅಸಂಖ್ಯ. ನಾವು ಅಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗಿದ್ದು ನವರಾತ್ರಿಯ ಹೊತ್ತಿನಲ್ಲಿ. ಆಗ ಅಲ್ಲಿ ಸಂಜೆ 'ಗಂಗಾ ಆರತಿ'ಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವಿತ್ತು. ಐದು ಜನರು ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಉಡುಪು ಧರಿಸಿ, ಗಂಗಾ ಮಾತೆಗೆ ಆರತಿ, ನೃತ್ಯ, ಭಜನೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಸಂಜೆಯ ಮಬ್ಬು ಬೆಳಕಿನಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ಎರಡು ಅಡಿ ಎತ್ತರದ ದೀಪದ ಆರತಿ, ಧೂಪದ ಹೊಗೆ, ಬೆಳಕಿನ ನೃತ್ಯದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಗಂಗಾ ಮಾತೆಯ ಭಜನೆ ಸುಶ್ರಾವ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಇವೆಲ್ಲಕ್ಕೂ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಾಗಿ ಗಂಭೀರವಾಗಿ ಹರಿಯುತ್ತಿರುತ್ತಾಳೆ ಗಂಗೆ. ಇವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ನೋಡುತ್ತಿದ್ದರೆ ಅದೊಂದು ಅಲೌಕಿಕ ಅನುಭವ.

ಕಾಶಿಯಲ್ಲಿ ಗಂಗಾ ನದಿಯ ಉದ್ದಕ್ಕೂ 70ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಘಾಟ್‌ಗಳಿವೆ. ದಶಾಶ್ವಮೇಧ ಘಾಟ್, ಪ್ರಯಾಗ್ ಘಾಟ್, ಮಣಿಕರ್ಣಿಕಾ ಘಾಟ್ ಹೀಗೆ ಅವುಗಳ ಹೆಸರೇ ಒಂದೊಂದು ಪೌರಾಣಿಕತೆಯನ್ನು ಹೊತ್ತುಕೊಂಡಿವೆ. ಜನರ ಸ್ನಾನ, ಜಪ-ತಪ, ಧಾರ್ಮಿಕ ವಿಧಿವಿಧಾನಗಳೆಲ್ಲ ಜರುಗುವುದು ಇಲ್ಲೇ. ಇಲ್ಲಿರುವ ಹರಿಶ್ಚಂದ್ರ ಘಾಟ್‌ನಲ್ಲಿ ದಿನದ ಇಪ್ಪತ್ನಾಲ್ಕು ಗಂಟೆಯೂ ಬಿಡುವಿಲ್ಲದೆ ಶವ ಸಂಸ್ಕಾರ ನಡೆಯುತ್ತಿರುತ್ತದೆ. ಪ್ರಯಾಗ್ ಘಾಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಮಿಂದರೆ ಗಂಗಾ-ಯುಮನಾ-ಸರಸ್ವತಿ ನದಿಗಳ ಸಂಗಮ ಸ್ಥಳವಾದ ಪ್ರಯಾಗದಲ್ಲೇ ಮಿಂದಷ್ಟು ಪುಣ್ಯವಂತೆ. ನಾರದ ಘಾಟ್ ನಲ್ಲಿ ಪತಿ-ಪತ್ನಿ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಗಂಗಾ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿದರೆ ಅವರಿಬ್ಬರ ನಡುವೆ ಡಿಶುಂ ಡಿಶುಂ ಗ್ಯಾರಂಟಿಯಂತೆ! ಅಲ್ಲಿ ಒಂದೆರಡು ದೋಣಿಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟರೆ ಒಂದು ನರಪಿಳ್ಳೆಯೂ ಕಾಣಿಸಲಿಲ್ಲ. ದೋಣಿಯಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ ಘಾಟ್‌ಗಳಿಗೂ ಒಂದು ಸುತ್ತು ಹಾಕಿ ಬರಬಹುದು. ನಮ್ಮನ್ನು ಕರೆದೊಯ್ದ ಅಂಬಿಗ ನಮ್ಮ ಪಯಣದ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಗಂಗೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತಾಡುತ್ತಿದ್ದ. ಇವರ ಜೀವನ ಗಂಗಾ ನದಿಯ ಜತೆ ಎಷ್ಟು ಮಿಳಿತವಾಗಿದೆಯೆಂದರೆ ಗಂಗೆಯೇ ಇವರ ಜೀವನವಾಗಿದೆ.

ಕಾಶಿಯು ಹಿಂದೂಗಳಿಗಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ ಬೌದ್ಧರಿಗೂ ಪವಿತ್ರ ಸ್ಥಳ. ಕಾಶಿಯಿಂದ 13 ಕಿ.ಮೀ. ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಸಾರನಾಥದಲ್ಲಿ ಧಮೇಕ ಸ್ತೂಪವಿದೆ. ಇದರ ಎತ್ತರ 128 ಅಡಿ , ವ್ಯಾಸ 93 ಅಡಿ. ಬೌದ್ಧ ವಿಹಾರಗಳ ಅವಶೇಷಗಳೂ ಇಲ್ಲಿ ಉತ್ಖನನದ ನಂತರ ಸಿಕ್ಕಿವೆ. ಗೌತಮ ಬುದ್ಧನು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಧರ್ಮೋಪದೇಶ ಮಾಡಿದ ಊರು ಇದೇ. ಇದು ಇಡಿಯಾಗಿ ಪುರಾತತ್ವ ಇಲಾಖೆಗೆ ಸೇರಿದ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ. ಮೂಲಗಂಧ ಕುಟಿ ಎಂಬ ಬೌದ್ಧ ದೇವಾಲಯವೂ ಸಾರನಾಥದಲ್ಲಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಸಾರನಾಥ ಪ್ರಾಚ್ಯ ವಸ್ತು ಸಂಗ್ರಹಾಲಯವಿದೆ. ನಮ್ಮ ರಾಷ್ಟ್ರಚಿಹ್ನೆಯಾದ ಅಶೋಕ ಸ್ತಂಭದ ಮೂಲ ರೂಪ ಇಲ್ಲಿದೆ. ಪಕ್ಕದಲ್ಲೇ ಜೈನ ಮಂದಿರವಿದೆ. ಇದು ಅವರ 13ನೇ ತೀರ್ಥಂಕರನ ಊರು.









ಕಾಶಿಯಲ್ಲಿ ಹಾಲು, ಹಾಲಿನ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು ಹೇರಳ. ಇಲ್ಲಿಯ ಮೊಸರಂತೂ ನಮ್ಮ ಕಡೆ ಸಿಗುವ ಬೆಣ್ಣೆಯಷ್ಟು ಗಟ್ಟಿ! 

Add caption

ಇಷ್ಟೆಲ್ಲ ದೊಡ್ಡ ಹೆಸರಿರುವ ಕಾಶಿಯ ರಸ್ತೆಗಳು ಮಾತ್ರ ಆ ವಿಶ್ವವಾಥನಿಗೇ ಪ್ರೀತಿ! ಕಾಶಿಯಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲೇ ದೇವಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಹೋದರೂ ಪಾಂಡಾಗಳು ನಮ್ಮ ಬೆನ್ನ ಹಿಂದೆಯೇ ಬರುತ್ತಿರುತ್ತಾರೆ.ಹಾಗಾಗಿ ನಾವು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ನಮ್ಮ ಬೆನ್ನ ಹಿಂದೆ ಬರಬೇಡಿ ಎಂದು ಗದರಿಸಿಯೇ ಹೇಳಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ! ಕಾಶಿ ಯಾತ್ರೆ ಮುಗಿಸಿಕೊಂಡು ಮರಳಿ ಬೆಂಗಳೂರಿಗೆ ಬಂದಾಗ ಮನಸ್ಸಲ್ಲೇನೋ ಒಂದು ರೀತಿಯ ಸಮ್ಮಿಶ್ರ ಭಾವನೆ. ಆಗ ಹಳೆಯ ಕಾಶಿ ಹೇಗಿದ್ದಿರಬಹುದು ಎಂದು ತಿಳಿಯಲು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ 'ಆವರಣ'ವನ್ನು ತಿರುವಿ ಹಾಕಿದೆ.

(ಇವತ್ತಿನ ವಿಜಯಕರ್ನಾಟಕ ದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿತ )

ಮಾವು ಬಗೆ ಬಗೆ..

ಇವತ್ತಿನ ವಿಜಯಕರ್ನಾಟಕ-ಸಾಪ್ತಾಹಿಕ ಲವಲವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ಲೇಖನ.
೧.ಆಮ್ರ :ಸಂಸ್ಕೃತದಲ್ಲಿ ಆಮ್ರ ಎಂದರೆ ಮಾವು. ಹಸಿ ಆಮ್ರ ಎಂದರೆ ಬೇಯಿಸದೆ ಮಾಡಿದ ಮಾವಿನ ಗೊಜ್ಜು. ಮಾವಿನಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ಎಲ್ಲಾ ಅಡಿಗೆಯೂ ರುಚಿಕರವಾದುದೇ. ಆಮ್ರಕ್ಕೆ ಗಿರಿಜಾ ಕಲ್ಯಾಣದಲ್ಲಿ ಬರುವ ಉಪವನದ ವರ್ಣನೆಯ ಭಾಗವಿದೆ. "ಸಿರಿತ೦ದಿಕ್ಕಿದಶೋಕೆ , ವಾಗ್ವನಿತೆಯಿಟ್ಟಾಮ್ರಂ  " (೧-೩೧ ) ಆ ವನದಲ್ಲಿ ಲಕ್ಷ್ಮಿಯೇ ಅಶೋಕದ ಗಿಡವನ್ನೂ ಸರಸ್ವತಿಯೇ ಮಾವನ್ನೂ ನೆಟ್ಟು ಬೆಳೆಸಿದ್ದರ೦ತೆ.

--ಇಗೋ ಕನ್ನಡ ನಿಘಂಟು ಪುಟ ಸಂಖ್ಯೆ ೬೬ -ಪ್ರೊ.ಜಿ. ವೆಂಕಟ ಸುಬ್ಬಯ್ಯ

. ೨.  ರಸಾಯನ : ರಾಮಾಯಣದಲ್ಲೂ ಮಾವಿನ ಹಣ್ಣಿನ ಉಲ್ಲೇಖ ಬರುತ್ತದೆ. ಸೀತೆಯನ್ನು ಮರಳಿ ಅಯೋಧ್ಯೆಗೆ ಕರೆತರಲು ಸಹಕರಿಸಿದ ವಾನರ ಸೈನ್ಯಕ್ಕೆ ಶ್ರೀ ರಾಮಚಂದ್ರನು ಔತಣ ಹಾಕಿಸಿದ್ದು, ಅಲ್ಲಿ ಮಾವಿನ ಹಣ್ಣಿನ ರಸಾಯನ ಮಾಡಿದ್ದು, ವಾನರ ಸೇನೆಯ೦ತು ಒಬ್ಬರಿಗಿಂತ ಇನ್ನೊಬ್ಬರು ಮೇಲೆ ಎನ್ನುವಂತೆ ಮಾವಿನ   ಗೊರಟನ್ನು  ಎತ್ತರಕ್ಕೆ ಚಿಮ್ಮಿಸಿದ್ದು -ಔತಣ ಕೂಟ ಕ್ರೀಡಾ ಕೂಟ ವಾದದ್ದು ಈ ಕಥೆಯನ್ನು  ನೀವು ಕೇಳಿಯೇ ಇದ್ದೀರಿ.

೩. "ವಸಂತಕಾಲ ಬಂದಾಗ... ಮಾವು ಚಿಗುರಲೇಬೇಕು, ಕೋಗಿಲೆ ಹಾಡಲೇ ಬೇಕು." ಎಂಬ ಜನಪ್ರಿಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಗೀತೆಯನ್ನು ನೀವು ಕೇಳಿರಬಹುದು. ಅಷ್ಟೇ ಏಕೆ ’ಎತ್ತಣ ಮಾಮರ ಎತ್ತಣ ಕೋಗಿಲೆ , ಎತ್ತನಿಂದೆತ್ತಣ ಸ೦ಬ೦ಧವಯ್ಯ ? ಎಂಬ ಪ್ರಸಿದ್ದವಾದ ವಚನವಿದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಾಗಿ ಒಂದು ಪುರಾಣ ಕಥೆಯಿದೆ.   ವಿಷ್ಣುವಿಗೆ ಒಮ್ಮೆ ಅಮೃತ ಕುಡಿಯುವ ಆಸೆ ಆಯಿತಂತೆ. ಗರುಡನನ್ನು ಅಮೃತ ತರಲು ಕಳಿಸಿದ. ಗರುಡ ಅಮೃತವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಬರುವಾಗ ಗಂಧರ್ವ ಕನ್ಯೆಯೋರ್ವಳು ಹೇಗಾದರೂ ಮಾಡಿ ಅಮೃತವನ್ನು ಪಡೆಯಬೇಕೆ೦ದು ಆಸೆ ಪಟ್ಟಳಂತೆ. ಆಕೆ  ಸುಮಧುರ ಕಂಠವನ್ನು ಹೊ೦ದಿದ್ದಾಕೆ. ಆಕೆ ಗರುಡ ನನ್ನು ಹಿಮ್ಬಾಲಿಸುವಾಗ ಒಂದು ಹನಿ ಅಮೃತ ಬಿದ್ದು ಹೋಯಿತು. ಆಕೆ ಅದನ್ನು ಪಡೆಯ ಹೊರಟಾಗ ಅದು ಭೂಮಿ ತಲುಪಿ, ಮಾವಿನ ಮರವಾಯಿತಂತೆ. ಇಷ್ಟೆಲ್ಲಾ ಆಗುವಾಗ ಅಮೃತವನ್ನು ವಿಷ್ಣುವಿಗೆ ತಲುಪಿಸಲು ಗರುಡನಿಗೆ ತಡವಾಯಿತು.  ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ತಿಳಿದ ವಿಷ್ಣು ಆ ಗಂಧರ್ವ ಕನ್ಯೆಗೆ ಆಕೆಯ ಸುಮಧುರ ಸ್ವರ ಹೊರಟು ಹೋಗಲಿ ಮತ್ತು ಆಕೆ ಕಪ್ಪು ಹಕ್ಕಿಯಾಗಿ  ಹುಟ್ಟಲಿ ಎಂದು ಶಾಪ ಕೊಟ್ಟನಂತೆ. ಕಡೆಗೆ ಆಕೆ ಬೇಡಿಕೊಂಡಾಗ ವಸಂತ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮಾವಿನ ಚಿಗುರನ್ನು ತಿಂದರೆ ನಿನ್ನ ಸ್ವರ ಇ೦ಪಾಗುತ್ತದೆ. ಜಗತ್ತು ನಿನ್ನ ಸ್ವರವನ್ನು ಹೊಗಳುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದನಂತೆ. ಆಕೆ ಹುಟ್ಟಿದ್ದು ಕೋಗಿಲೆಯಾಗಿ.  ಈಗ ಗೊತ್ತಾಯಿತೆ ಮಾವಿಗೂ ಕೋಗಿಲೆಗೂ ಇರುವ ಸಂಬಂಧ !!


4. ಮಾವಿನ ಕಾಯಿ ಎಂದೊಡನೆ ನನ್ನ ಮನಸ್ಸು ಬಾಲ್ಯದತ್ತ ಓಡುತ್ತದೆ. ತೋಟದಲ್ಲಿ ,ಗುಡ್ಡೆಯಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದ ಮಾವಿನ ಮಿಡಿಗಳನ್ನು ಕಲ್ಲು ಉದುರಿಸಿಯೋ , ಉದ್ದನೆಯ ಕೋಲಿಗೆ ಕಟ್ಟಿದ ಕತ್ತಿಯಿಂದಲೋ ಬೀಳಿಸಿ, ಅದನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಿ , ಹದವಾಗಿ ಉಪ್ಪು ಖಾರ ಸವರಿ ತಿನ್ನುವ ಪರಿ ಇದೆಯಲ್ಲ ಅದಕ್ಕೆ ಅದುವೇ ಸಾಟಿ. ಅದೊಂದು ರೀತಿಯ ಪರಮ ಸುಖ. ಹಾಗೇ ತಿನ್ನುವಾಗ ಖಾರ ನೆತ್ತಿಗೇರಿ, ಕಣ್ಣು ಮೂಗೆಲ್ಲ ಕೆಂಪಾದರೂ ನಮ್ಮ ಬಾಯಿಚಪಲ ಬಿಡಬೇಕಲ್ಲ !!  ಮಾವಿನ ಕಾಯಿ ತಿಂದು ನೀರು ಕುಡಿದರೆ ಜ್ವರ ಬರುತ್ತದೆ ಅಂತ ಒಂದು ಮಾತಿತ್ತು. ಅದು ಎಷ್ಟರ ಮಟ್ಟಿಗೆ ನಿಜವೆಂದು ಈಗಲೂ ನನಗೆ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲ.  ಈಗ ಇದನ್ನು ಓದಿ ನಿಮಗೆ ಬಾಯಿಯಲ್ಲಿ ನೀರೂರಿದರೆ ನಾನು ಜವಾಬ್ದಾರಳಲ್ಲ!!


5. ಹಸಿದು ಹಲಸು , ಉಂಡು ಮಾವು ಎಂಬ ಗಾದೆ ಮಾತಿದೆ.  ’ಮಂತ್ರಕ್ಕೆ ಮಾವಿನಕಾಯಿ ಉದುರದು " ಎಂಬಲ್ಲಿಯೂ ಮಾವು ಪ್ರಸ್ತಾಪವಾಗಿದೆ. ಮಾವಿನ ಕಾಯಿ ಸರ (ಚಿನ್ನದ ಸರ ಕಣ್ರೀ !! ),ಮಾವಿನ ಕಾಯಿ ಬಾರ್ಡರ್ ನ ಸೀರೆಗೆ ಮನಸೋಲದ ಹೆ೦ಗಳೆ ಯರು೦ಟೇ? ತೋರಣ ಕಟ್ಟಲು ಮಾವಿನ ಎಲೆಯ ಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಬೇವಿನ ಕಡ್ಡಿ,ಮಾವಿನ ಎಲೆಗಳಿಂದ ಹಲ್ಲುಜ್ಜುವ ಪರಿಪಾಠವಿದೆ.



೬. ತಳಿರೊಳ್ ನೀನೆ ಬೆಡ೦ಗನೈ ನನೆಗಳೊಳ್
ನೀ೦ ನೀಳನೈ ಪುಷ್ಪ ಸಂ
ಕುಳದೊಳ್ ನೀನೆ ವಿಳಾಸಿಯೈ ಮಿಡಿಗಳೊ
ಳ್ನೀ೦ ಚೆಲ್ವನೈ ಪಣ್ತ ಪ
ಣ್ಗಳಿನೋವೋ ಪೆರತೇನೋ ನೀನೆ ಭುವನ
ಕ್ಕಾಧಾರನೈ ಭಂಗ ಕೋ
ಕಿಳ ಕೀರ ಪ್ರಿಯ ಚೂತ ರಾಜ ತರುಗಳ್
ನಿನ್ನಂತೆ ಚೆನ್ನ೦ಗಳೇ
---ಪಂಪ

೭.ಮಾವಿನ ಕೊನೆ ಮಾವಿನ ನನೆ
ಮಾವಿನ ಪೂ ಮಾವಿನೆಳೆಯ ಮಿಡಿ
ಮಾವಿನ ಕಾಯ್
ಮಾವಿನ ಪಣ್ಣಿಂದೆ ಜನಂ
ಭಾವಿಸೆ ಸರ್ವಾಂಗಸೌಂದರಂ ಮಾವೆಲ್ಲಂ ||

--ಕಾವ್ಯಾವಲೋಕನ

೮. ಮಾವಿನ ಜೀವನ ಚರಿತ್ರೆ :


ಪುದಿದೆಳೆಗಾಯ್ ವಸಂತದ ಮೊದಲ್
ನೆರೆದೊಪ್ಪುವ ದೋರೆಗಾಯ್ ವಸಂತದ
ನಡು ಪಣ್ ವಸಂತದ ಸೆರಗಿಂಗೆ

--ಶಾಂತಿ ಪುರಾಣ

೯. ಎಳೆ ಗಿಳಿವಿಂಡಿನೋದುವ ಮರಂ ಭ್ರಮರಂಗಳ
ಗೀತಶಾಲೆ ಕೆಂ
ದಳಿರ್ಗಳ ಜನ್ಮಭೂಮಿ ವನಲಕ್ಷ್ಮಿಯ
ಪೆರ್ಮಗನೋತಗಲ್ದ ಕೋ
ಮಳೆಯರ ಜೂಜ ಭೂತಳದ ಕಲ್ಪಕುಜಂ
ಸಕಲಾವನೀರುಹಂ
ಗಳ ತಲೆನಾಯಕಂ  ತುರುಗಿ ಬಂದುದು
ಚೂತಕುಜಂ ವಸಂತದೊಳ್
--ಸೂಕ್ತಿ ಸುಧಾರ್ಣವಂ


೧೦. " ಹಸುರುಗಾಯನ್ನು ಉಕ್ಕಿನ ಅಲಗಿನಿಂದ ಉದ್ದುದ್ದವಾಗಿ ಎರಡು ಸಮ ಭಾಗವಾಗುವಂತೆ ಕತ್ತರಿಸಿದಾಗ ಬೀಜವೂ ಇಬ್ಭಾಗವಾಗಿ ,ಬಿಳಿಯದಾಗಿದ್ದ ಬೀಜ ಮಾತ್ರ ನೀಲಿ ಬಣ್ಣಕ್ಕೆ ತಿರುಗುತ್ತದೆ. ಹೀಗಾದ ಹೋಳುಗಳು ಕಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಹೋಲುತ್ತವೆ."
--ತಮಿಳು ಕಾವ್ಯ ಅಹನಾನೂರು


೧೧.ಮಾವಿನ ಕಾಯಿಯ ಉಪ್ಪಿನಕಾಯಿ ಎಂದರೆ ಅದೊಂದು ವಿಶಿಷ್ಟ ಬಗೆಯ ಸಂಭ್ರಮ. ಇಡೀ ವರ್ಷಕ್ಕಾಗುವಷ್ಟು ಉಪ್ಪಿನಕಾಯಿ ಮಾಡುವುದೆಂದರೆ ಸಣ್ಣ ವಿಷಯವೇ ? ಹಿಂದೆಲ್ಲಾ ಈಗಿನ ಥರ ಬಣ್ಣ ಬಣ್ಣದ ಬಾಟಲ್ಗಳಲ್ಲಿ ಉಪ್ಪಿನಕಾಯಿಗಳು ಸಿಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲವೋ ಅಥವಾ ಆಗ ಉಪ್ಪಿನಕಾಯಿ ಎನ್ನುವುದು ಖರೀದಿ ಮಾಡಿ ತರುವ ವಸ್ತುವಾಗಿರಲಿಲ್ಲವೋ ಏನೋ ,ಪ್ರತಿ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಉಪ್ಪಿನಕಾಯಿ ಮಾಡುವುದು ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿತ್ತು. ಮಾವಿನ ಕಾಯಿ ಬಿಡುವ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಹೆಂಗಳೆಯರು ಭೇಟಿಯಾದಾಗಲೆಲ್ಲ " ನಿಮಗೆ ಸಿಕ್ಕಿತಾ ಮಾವಿನ ಮಿಡಿ " ಎಂತಲೋ ಅಥವಾ  " ನಿಮ್ಮಲ್ಲಿ ಉಪ್ಪಿನಕಾಯಿ ಆಯ್ತಾ " ಎಂತಲೋ ಪರಸ್ಪರ ಕುಶಲ ಸಮಾಚಾರ ವಿನಿಮಯವಾಗುತ್ತಿತ್ತು.

ಉಪ್ಪಿನಕಾಯಿ ತಯಾರಿ ಎಂದರೆ ಒಂಥರ ವ್ರತದ ಹಾಗೇ. ಪೂಜೆಗೆ ಮಡಿ ಎಂದು ಜಾಗ್ರತೆ ವಹಿಸುತ್ತಾರಲ್ಲ. ಅದಕ್ಕಿಂತಲೂ ಒಂದು ಕೈ ಮೇಲೆಯೇ. ತಯಾರಿಯ ಯಾವುದೇ ಹಂತದಲ್ಲಿಯೂ ಅದಕ್ಕೆ ನೀರು ಸೋಕುವಂತಿಲ್ಲ. ನಮಗೆಲ್ಲ ಉಪ್ಪಿನಕಾಯಿಯ ಭರಣಿಯ ಹತ್ತಿರ ಹೋಗಲೂ ಅವಕಾಶವಿರಲಿಲ್ಲ. ಕಡೆಗೊಂದು ದಿನ ಉಪ್ಪಿನಕಾಯಿ ತಯಾರಾದಾಗ ಅನ್ನದ ಜತೆ ತುಪ್ಪ ಹಾಕಿ  ,ಹೊಸ ಉಪ್ಪಿನಕಾಯಿಯ ಜತೆ ಕಲಸಿ ಉಣ್ಣು ವುದಿದೆಯಲ್ಲ ,ಅದು ಸ್ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಮೂರೇ ಗೇಣು!


ಬಿ.ಜಿ.ಎಲ್ ಸ್ವಾಮಿಯವರು ತಮ್ಮ ಹಸಿರು ಹೊನ್ನು ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಇದರ ಬಗ್ಗೆ ಒಂದು ಪ್ರಸಂಗವನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತಾರೆ " ಗಂಟೆ ಒಂದೂವರೆಯಾಗಿತ್ತು. ಹುಡುಗರ ಮನಸ್ಸೆಲ್ಲ ಬುತ್ತಿಯ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಿತು. ತಿಳಿನೀರಿನ ಝರಿಯೊಂದರ ತಡಿಯಲ್ಲಿ ಕುಳಿತು ಊಟದ ಪೊಟ್ಟಣಗಳನ್ನು ಬಿಚ್ಚಿದೆವು. ಸೊಗಸಾದ ಮೊಸರನ್ನದ ಜತೆ ಷಡ್ರಸೋಪೇತವಾದ ’ಮಾವಡು!! ಹಳೆ ಕಾಲದಿಂದ ಬಂದಿರುವ ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಜೋಡಿಯೇ! ಆದರೂ ಅದೇನು ಸೃಷ್ಟಿಯೋ , ನಮ್ಮ ನಾಲಗೆ ದಿನದಿನವೂ ಹೊಸ ಹೊಸ ರುಚಿಯಿಂದ ಕೂಡಿರುವಂಥ ಜೋಡಿ! ಮಾವಿನ ಉಪ್ಪಿನಕಾಯಿ ಉಷೆಯಂತೆ ಹಳೆಯದು. ದಿನ ದಿನವೂ ಹೊಸ ಹೊಸ ರುಚಿ ಕೊಡುವಂಥದು.  ಭಾಮೆಗೆ ಪಂಚ ಪ್ರಾಣವಾಗಿದ್ದ ಮಾವಡು ಅವಳ ಪ್ರಾಣಕ್ಕೆ ಊನ ತರುವಂಥ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ತಂದಿತು.  ಆಕೆ ಮೊಸರನ್ನದ ತುತ್ತಿನೊಂದಿಗೆ ಮಾವಡುವನ್ನು ನುಂಗಿದಳು.  ಮಾವಡು ಗಂಟಲಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕಿ ಹಾಕಿಕೊಂಡಿತು. ಕೂಗಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದೆ ತೇಲುಗಣ್ಣು ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಕೈಕಾಲುಗಳನ್ನು ಝಾಡಿಸಿದಳು. ಗಂಟಲಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕಿಕೊಂಡಾಗ ಬೆನ್ನಿನ ಮೇಲೆ ಗುದ್ದು ಕೊಡುವ ಸಿದ್ಧೌಷಧ ಎಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿತೋ ?  ಅವರಲ್ಲಿ ಯಾರೋ ಆ ಪ್ರಯೋಗ ಮಾಡಿದರು. ಮಾವಡು ಅನ್ನನಾಳಕ್ಕೆ ಇಳಿಯಿತು"



ಮಾವು ಬಗೆ ಬಗೆ

ಹಣ್ಣುಗಳ ರಾಜ ಮಾವು. ಈಗ ಮಾವಿನ ಹಣ್ಣಿನ ಕಾಲ. ಚಟ್ನಿ,ಗೊಜ್ಜು,ಉಪ್ಪಿನ ಕಾಯಿ,  ರಸಾಯನ, ತಂಬುಳಿ, ಸಾಸಿವೆ,ಮೆಣಸುಕಾಯಿ ಒಂದೇ ಎರಡೇ, ಮಾವಿನಿಂದ ಮಾಡಬಹುದಾದ ಖಾದ್ಯಗಳು ಹಲವಾರು. ಬನ್ನಿ ಮಾವಿನ ಬಗೆ ಬಗೆಯ ಖಾದ್ಯಗಳನ್ನು ಮಾಡುವ ವಿಧಾನವನ್ನು ಅರಿಯೋಣ.


---------------------------------
೧.ಮಾವಿನ ಹಣ್ಣಿನ ಸೀಕರಣೆ
--------------------------------

ಬೇಕಾಗುವ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳು

ಮಾವಿನ ಹಣ್ಣು (ಕಸಿ ಮಾವು ) : ೩
ಸಕ್ಕರೆ : ೩ ಚಮಚ
ಏಲಕ್ಕಿ ಕಾಳು : ೪
ಬಾದಾಮಿ : ೫
ಹಾಲು: ಅರ್ಧ ಲೋಟ

ವಿಧಾನ :
೧.ಮಾವಿನ ಹಣ್ಣಿನ ಸಿಪ್ಪೆ ಮತ್ತು ಗೊರಟನ್ನು  ಹಿಂಡಿ,ರಸ ತೆಗೆಯಿರಿ.
೨.ಸಕ್ಕರೆ,ಏಲಕ್ಕಿ,ಬಾದಾಮಿ,ಹಾಲು ಮತ್ತು ಮಾವಿನ ಹಣ್ಣಿನ ರಸವನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ರುಬ್ಬಿ. ಮಾವಿನ ಸೀಕರಣೆ ತಯಾರಾಯಿತು. ಇದು ಚಪಾತಿ, ಪೂರಿಯ ಜತೆ  ತುಂಬಾ ಚೆನ್ನಾಗಿರುತ್ತದೆ.

---------------------------------
೨.ಮಾವಿನ ಹಣ್ಣಿನ ಸಾಸಿವೆ
---------------------------------
ಕಾಡು ಮಾವಿನ ಹಣ್ಣು : ೧೦
ತೆಂಗಿನ ಕಾಯಿ ತುರಿ :ಕಾಲು ಲೋಟ
ಸಾಸಿವೆ: ಒಂದು ಚಮಚ
ಕೆಂಪು ಮೆಣಸು: ೧

ಬೆಲ್ಲ :ಸ್ವಲ್ಪ ( ಮಾವಿನ ಹಣ್ಣು ಹುಳಿಯನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿ ಇದರ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಸರಿ ಹೊಂದಿಸಿಕೊಳ್ಳಿ)
ಉಪ್ಪು:ರುಚಿಗೆ ತಕ್ಕಷ್ಟು


ವಿಧಾನ :

೧.ಮಾವಿನ ಹಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಹಿಂಡಿ ರಸ ತೆಗೆಯಿರಿ.
೨.ತೆಂಗಿನ ತುರಿ, ಸಾಸಿವೆ,ಕೆಂಪು ಮೆಣಸು,ಬೆಲ್ಲ,ಉಪ್ಪು ಇವುಗಳನ್ನು ಸ್ವಲ್ಪ ನೀರು ಹಾಕಿ ರುಬ್ಬಿ.
೩.ರುಬ್ಬಿದ ಮಿಶ್ರಣವನ್ನು ಮಾವಿನ ರಸದ ಜತೆ ಮಿಶ್ರ ಮಾಡಿ.ಇದಕ್ಕೆ ನಾಲ್ಕು ಐದು ಗೊರಟುಗಳನ್ನು ಹಾಕಬೇಕು.ಮಾವಿನ ಸಾಸಿವೆ ತಯಾರು.ಮಾವಿನ ಹಣ್ಣಿನ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸಮಾರಂಭಗಳಿಗೂ ಇದನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಮಾವಿನ ಸಾಸಿವೆ ಮಾಡಿದಾಗ ಹೆಚ್ಚು ಅನ್ನ ಹೊಟ್ಟೆಗೆ ಹೋಗುತ್ತದೆ! ಅಷ್ಟು ರುಚಿ ಅದು!!


---------------------------------
೩.ಮಾವಿನ ಹಣ್ಣಿನ ಸಿಹಿ ಗೊಜ್ಜು
--------------------------------

ಕಾಡು ಮಾವಿನ ಹಣ್ಣು : ೧೦
ತೆಂಗಿನ ಕಾಯಿ ತುರಿ :ಕಾಲು ಲೋಟ
ಅಕ್ಕಿ ಹಿಟ್ಟು : ಒಂದು ಚಮಚ
ಬೆಲ್ಲ :ಸ್ವಲ್ಪ
ಉಪ್ಪು :ರುಚಿಗೆ ತಕ್ಕಷ್ಟು

ವಿಧಾನ

೧.ಮಾವಿನ ಹಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಹಿಂಡಿ ರಸ ತೆಗೆಯಿರಿ.
೨.ತೆಂಗಿನ ತುರಿ,ಅಕ್ಕಿ ಹಿಟ್ಟು ,ಬೆಲ್ಲ ಮತ್ತು ಉಪ್ಪು ಇವುಗಳನ್ನು ನುಣ್ಣಗೆ ರುಬ್ಬಿ.
೩.ಮಾವಿನ ರಸ ಮತ್ತು ಮಾವಿನ ಗೊರಟುಗಳನ್ನು ಸ್ವಲ್ಪ ನೀರು ಸೇರಿಸಿ ಬೇಯಿಸಿ. ಇದು ಬೇಯುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಇದಕ್ಕೆ ರುಬ್ಬಿದ ಮಿಶ್ರಣವನ್ನು ಹಾಕಿ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಮಂದ ಉರಿಯಲ್ಲಿ ಬೇಯಿಸಿ.ಮಾವಿನ ಸಿಹಿ ಗೊಜ್ಜು ತಯಾರಾಯಿತು.


----------------------------------
೪.ಮಾವಿನ ಹಣ್ಣಿನ ಮೆಣಸು ಕಾಯಿ
----------------------------------
ಕಾಡು ಮಾವಿನ ಹಣ್ಣು : ೧೦
ಬೆಲ್ಲ: ಎರಡು ಲಿಂಬೆ ಹಣ್ಣಿನ ಗಾತ್ರ ( ಮಾವಿನ ಹಣ್ಣು ಹುಳಿ ಜಾಸ್ತಿ ಇದ್ದರೆ, ಬೆಲ್ಲ ಜಾಸ್ತಿ ಹಾಕಬೇಕು. )
ಹಸಿ ಮೆಣಸು ; ೨
ತೆಂಗಿನ ತುರಿ: ಒಂದು ಲೋಟ
ಉಪ್ಪು :ರುಚಿಗೆ ತಕ್ಕಷ್ಟು

ಮಸಾಲೆಗೆ:
ಕೆಂಪು ಮೆಣಸು: ೪
ಉದ್ದು : ೧ ಚಮಚ
ಕಡ್ಲೆ ಬೇಳೆ: ೧ ಚಮಚ
ಎಳ್ಳು: ೩ ಚಮಚ
ಮೆಂತೆ: ೧೦ ಕಾಳು
ಕೊತ್ತಂಬರಿ ಕಾಳು :೧ ಚಮಚ
ಇಂಗು: ಚಿಟಿಕೆ
ಕರಿಬೇವಿನೆಲೆ ಎಸಳು : ೧೦
ಎಣ್ಣೆ :ಒಂದು ಚಮಚ


ಒಗ್ಗರಣೆಗೆ:
ಎಣ್ಣೆ : ಒಂದು ಚಮಚ
ಸಾಸಿವೆ: ಅರ್ಧ ಚಮಚ
ಕೆಂಪು ಮೆಣಸು :೧
ಕರಿಬೇವಿನೆಲೆ ಎಸಳು : ೧೦


ವಿಧಾನ :
೧.ಎಳ್ಳನ್ನು ಎಣ್ಣೆ ಹಾಕದೆ  ಚೆನ್ನಾಗಿ ಹುರಿಯಿರಿ.
೨.ಒಗ್ಗರಣೆ ಸೌಟಿನಲ್ಲಿ ಎಣ್ಣೆ ಹಾಕಿ, ಕೆಂಪು ಮೆಣಸು,ಕಡ್ಲೆ ಬೇಳೆ,ಉದ್ದು,ಮೆಂತೆ,ಕೊತ್ತಂಬರಿ ಕಾಳು ಇವುಗಳನ್ನು ಹುರಿಯಿರಿ.ಇದಕ್ಕೆ ಇಂಗು,ಅರಸಿನ,ಕರಿಬೇವಿನೆಲೆ ಸೇರಿಸಿ ಮತ್ತೊಂದು ನಿಮಿಷ ಹುರಿಯಿರಿ.
೩. ಹಂತ (೧) ಮತ್ತು (೨) ರಲ್ಲಿ ಸೂಚಿಸಿದ ಹುರಿದ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳನ್ನು ತೆಂಗಿನ ತುರಿಯ ಜತೆ ನೀರು ಹಾಕಿ ಚೆನ್ನಾಗಿ ರುಬ್ಬಿ. ಮಸಾಲೆ ತಯಾರಾಯಿತು.
೪.ಕಾಡು ಮಾವಿನ ಹಣ್ಣಿನ ಸಿಪ್ಪೆ ತೆಗೆಯಿರಿ.ಸಿಪ್ಪೆಯನ್ನು ಹಿಂಡಿ ರಸ ತೆಗೆಯಿರಿ.
೫.ಗೊರಟು ಮತ್ತು ಸಿಪ್ಪೆಯ ರಸ ಇದಕ್ಕೆ ಅರ್ಧ ಲೋಟ ನೀರು ಹಾಕಿ ಬೇಯಿಸಿ. ಇದಕ್ಕೆ ಹಸಿ ಮೆಣಸು,ಬೆಲ್ಲ, ಉಪ್ಪು ಸೇರಿಸಿ ಮತ್ತಷ್ಟು ಹೊತ್ತು ಬೇಯಿಸಿ.ಇದಕ್ಕೆ ರುಬ್ಬಿಟ್ಟ ಮಸಾಲೆಯನ್ನು  ಸೇರಿಸಿ. ಮಂದ ಉರಿಯಲ್ಲಿ ೫ ನಿಮಿಷಗಳ ಕಾಲ ಬೇಯಿಸಿ.
೬.ಒಗ್ಗರಣೆ ಸೌಟಿನಲ್ಲಿ ಎಣ್ಣೆ ಬಿಸಿ ಮಾಡಿ, ಸಾಸಿವೆ ಕೆಂಪು ಮೆಣಸು ಹಾಕಿ. ಸಾಸಿವೆ ಚಟಪಟ ಎನ್ನುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಕರಿಬೇವಿನ ಎಸಳು ಹಾಕಿ,ಒಗ್ಗರಣೆ ತಯಾರಿಸಿ. ಇದನ್ನು ಬೇಯುತ್ತಿರುವ ಮಾವಿನ ಮಿಶ್ರಣಕ್ಕೆ ಹಾಕಿ.

ಈಗ ರುಚಿ ರುಚಿಯಾದ ಮಾವಿನ ಹಣ್ಣಿನ ಮೆಣಸುಕಾಯಿ ತಯಾರು.



--------------------------------------------------
೫.ಮಾವಿನ ಹಣ್ಣಿನ ತೊಕ್ಕು
-------------------------------------------------

ಬೇಕಾಗುವ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳು


ಕಾಡು ಮಾವಿನ ಹಣ್ಣು : ೧೦
ಉಪ್ಪು :ರುಚಿಗೆ ತಕ್ಕಷ್ಟು
ಕೆಂಪು ಮೆಣಸಿನ ಪುಡಿ : ೨ ಚಮಚ

ವಿಧಾನ:

೧.ಕಾಡು ಮಾವಿನ ಹಣ್ಣಿನ ರಸ ತೆಗೆಯಿರಿ.
೨.ಇದಕ್ಕೆ ಉಪ್ಪು ಮತ್ತು ಕೆಂಪು ಮೆಣಸಿನ ಪುಡಿ ಸೇರಿಸಿ,ಸಣ್ಣ ಉರಿಯಲ್ಲಿ ಬೇಯಿಸಿ. ಇದು ಬೇಯುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಗಟ್ಟಿಯಾಗುತ್ತಾ ಬರುತ್ತದೆ. ಆಗಾಗ್ಗೆ ಸೌಟಿನಿಂದ ಕೈಯಾಡಿಸಿ. ಮಿಶ್ರಣವು ಗಟ್ಟಿಯಾಗುತ್ತಾ ಬಂದಂತೆ ಒಲೆ ಆರಿಸಿ.

ಇದು ೨-೩ ತಿಂಗಳುಗಳ ಕಾಲ ಕೆಡುವುದಿಲ್ಲ. ಅನ್ನದ ಜತೆ ಹೆಚ್ಚಿದ ನೀರುಳ್ಳಿ,ಎಣ್ಣೆ ಹಾಕಿ ತಿಂದರೆ ಬಲು ಸೊಗಸು.


-------------------------------------
೬.ಮಾವಿನ ಹಣ್ಣಿನ ರಸಾಯನ
-----------------------------------

ಕಶಿ ಮಾವಿನ ಹಣ್ಣು : ೨
ಬೆಲ್ಲದ ಪುಡಿ : ಒಂದು ಲೋಟ
ಸಕ್ಕರೆ : ಕಾಲು ಲೋಟ
ಏಲಕ್ಕಿ ಪುಡಿ:ಚಿಟಿಕೆ
ತೆಂಗಿನ ಹಾಲು : ಒಂದು ವರೆ  ಲೋಟ
ಗೋಡಂಬಿ : ೧೦
ಬಾದಾಮಿ :೧೦

ವಿಧಾನ

೧.ಕಶಿ ಮಾವಿನ ಹಣ್ಣನ್ನು ಸಿಪ್ಪೆ ತೆಗೆದು , ಹಣ್ಣನ್ನು ಸಣ್ಣ ಸಣ್ಣ  ಹೋಳುಗಳಾಗಿ ಕತ್ತರಿಸಿ.
೨. ಪುಡಿ ಮಾಡಿದ ಬೆಲ್ಲ ,ಸಕ್ಕರೆ,ಏಲಕ್ಕಿ ಪುಡಿ ಇವುಗಳನ್ನು ತೆಂಗಿನಹಾಲಿನಲ್ಲಿ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಕಲಕಿ,ಕರಗಿಸಿ.
೩.ಇದಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿದ ಮಾವಿನ ಹಣ್ಣಿನ ಹೋಳುಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿ.
೪. ಗೋಡಂಬಿ ಮತ್ತು ಬಾದಾಮಿಯನ್ನು ಸ್ವಲ್ಪ ಪುಡಿ ಮಾಡಿ ಇದಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಿ.

ಮಾವಿನ ಹಣ್ಣಿನ ರಸಾಯನ ತಯಾರಾಯಿತು.


----------------------------------------
೭.ಮಾವಿನ ಹಣ್ಣಿನ ಬೋಳು ಹುಳಿ
---------------------------------------
ಕಾಡು ಮಾವಿನ ಹಣ್ಣು : ೧೦
ಉಪ್ಪು :ರುಚಿಗೆ ತಕ್ಕಷ್ಟು
ಬೆಲ್ಲ :ಸ್ವಲ್ಪ

ಒಗ್ಗರಣೆಗೆ:
ಎಣ್ಣೆ : ಒಂದು ಚಮಚ
ಸಾಸಿವೆ: ಅರ್ಧ ಚಮಚ
ಕರಿಬೇವಿನೆಲೆ ಎಸಳು : ೧೦
ಕೆಂಪು ಮೆಣಸು: ೪
ಉದ್ದು : ೧ ಚಮಚ
ಕಡ್ಲೆ ಬೇಳೆ: ೧ ಚಮಚ
ಇಂಗು: ಚಿಟಿಕೆ
ಅರಸಿನ :ಚಿಟಿಕೆ
ಜೀರಿಗೆ: ಒಂದು ಚಮಚ

ವಿಧಾನ

೧.ಕಾಡು ಮಾವಿನ ಹಣ್ಣನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿ.
೨.ಬಾಣಲೆಯಲ್ಲಿ ಎಣ್ಣೆ ಬಿಸಿ ಮಾಡಿ, ಸಾಸಿವೆ,ಜೀರಿಗೆ ಕೆಂಪು ಮೆಣಸು,ಉದ್ದು,ಕಡ್ಲೆ ಬೇಳೆ, ಅರಸಿನ ,ಕರಿಬೇವಿನೆಲೆ ಇವುಗಳನ್ನು ಹಾಕಿ ಒಗ್ಗರಣೆ ತಯಾರಿಸಿ .
೩.ಇದಕ್ಕೆ ಕತ್ತರಿಸಿದ ಮಾವಿನ ಹಣ್ಣುಗಳನ್ನು  ಹಾಕಿ. ಸ್ವಲ್ಪ ನೀರು ಹಾಕಿ ಬೇಯಿಸಿ. ಇದು ಬೇಯುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಬೆಲ್ಲ ಮತ್ತು ಉಪ್ಪು ಹಾಕಿ ಮತ್ತಷ್ಟು ಕುದಿಸಿ.


--------------------------------------------
೮.ಮಾವಿನ ಹಣ್ಣಿನ ಮಾಂಬಳ
---------------------------------------------
ಇದು ಮಾವಿನ ಹಣ್ಣಿನ ರಸವನ್ನು ಶೇಖರಿಸಿಡುವ ಒಂದು ವಿಧಾನ.


 ಮಾವಿನ ಹಣ್ಣುಗಳ ರಸ ತೆಗೆದು ಒಂದು ವಸ್ತ್ರದ ಮೇಲೆ ತೆಳುವಾಗಿ ಹರಡಿ ಬಿಸಿಲಲ್ಲಿ ಒಣಗಿಸಬೇಕು. ಮರುದಿನ ಇನ್ನಷ್ಟು ಮಾವಿನ ಹಣ್ಣುಗಳ ರಸವನ್ನು ಈ ಪದರದ ಮೇಲೇ ಹರಡಿ, ಒಣಗಿಸಬೇಕು. ಈ ರೀತಿ ೬-೭ ದಿನಗಳ ಕಾಲ ನಿತ್ಯವೂ ಮಾವಿನ ಹಣ್ಣುಗಳ ರಸವನ್ನು ಒಣಗಿಸುತ್ತಾ ಬರಬೇಕು. ಬಳಿಕ ಇದನ್ನು ನಿತ್ಯವೂ ಸುಮಾರು ಹತ್ತು ದಿನಗಳ ಕಾಲ ಬಿಸಿಲಲ್ಲಿ ಒಣಗಿಸಬೇಕು. ಈಗ ಇದನ್ನು ವಸ್ತ್ರದಿಂದ ಮಾವಿನ ಪದರವಾಗಿ ಎಬ್ಬಿಸಬಹುದು. ಇದಕ್ಕೆ ಮಾಂಬಳ ಎಂದು ಹೆಸರು.ಇದನ್ನು ಬೇಕಾದ ಆಕಾರಕ್ಕೆ ಕತ್ತರಿಸಿ,ಗಾಳಿಯಾಡದ ಡಬ್ಬದಲ್ಲಿ ಶೇಖರಿಸಿದರೆ, ಮಳೆಗಾಲದಲ್ಲಿ ಮಾವು ಇರದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಹಾಗೇ  ತಿನ್ನಲು ಬಲು ರುಚಿ.

ಇದರಿಂದ ಗೊಜ್ಜು ಕೂಡ ತಯಾರಿಸಬಹುದು. ತೆಂಗಿನ ತುರಿಯ ಜತೆ ಕೆಂಪು ಮೆಣಸು ,ಸಾಸಿವೆ ಮತ್ತು ಮಾಂಬಳ ಹಾಕಿ ರುಬ್ಬಿದರೆ ಮಾಂಬಳ ಗೊಜ್ಜು ತಯಾರು.

---------------------------------
೯. ಮಾಂಗೋ ಲಸ್ಸಿ
----------------------------------

ಮಾವಿನ ಹಣ್ಣು : ೨
ಮೊಸರು : ಒಂದು ಲೋಟ
ಸಕ್ಕರೆ :೧ ಲೋಟ
ಚಿಟಿಕೆ ಏಲಕ್ಕಿ ಪುಡಿ



ವಿಧಾನ :
ಮಾವಿನ ಹಣ್ಣಿನ ತಿರುಳು, ಮೊಸರು, ಸಕ್ಕರೆ, ಏಲಕ್ಕಿ ಪುಡಿ ಇವುಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿ ನುಣ್ಣಗೆ ರುಬ್ಬಿ, ಕುಡಿಯಿರಿ.



-------------------------------------------
೧೦.ಮಾಂಗೋ ಮಿಲ್ಕ್ ಶೇಕ್
----------------------------------------
ಮಾವಿನ ಹಣ್ಣು : ೧
ಹಾಲು : ಒಂದು ಲೋಟ
ವೆನಿಲ್ಲಾ ಐಸ್ ಕ್ರೀಂ: ಅರ್ಧ ಲೋಟ
ಸಕ್ಕರೆ :೩ ಚಮಚ

ವಿಧಾನ
ಮಾವಿನ ಹಣ್ಣಿನ ತಿರುಳು, ಸಕ್ಕರೆ, ಹಾಲು, ವೆನಿಲ್ಲ ಐಸ್ ಕ್ರೀಂ ಇವುಗಳನ್ನು ನುಣ್ಣಗೆ ರುಬ್ಬಿ.

ಇದನ್ನು ವೆನಿಲ್ಲಾ ಐಸ್ ಕ್ರೀಮ್ ಹಾಕದೆಯೂ ಮಾಡಬಹುದು.


------------------------------------------
೧೧.ಮಾವಿನ ಹಣ್ಣಿನ ಹಲ್ವಾ
-----------------------------------------

ಮಾವಿನ ಹಣ್ಣು : ೩
ರವೆ: ಒಂದು ಲೋಟ
ಸಕ್ಕರೆ : ಒಂದು ಲೋಟ
ತುಪ್ಪ : : ಒಂದು ಲೋಟ
ಏಲಕ್ಕಿ ಪುಡಿ :ಚಿಟಿಕೆ
ಗೋಡಂಬಿ : ಸ್ವಲ್ಪ


೧.ರವೆಯನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಹುರಿಯಿರಿ.
೨.ಮಾವಿನ ಹಣ್ಣಿನ ತಿರುಳನ್ನು ನುಣ್ಣಗೆ ರುಬ್ಬಿ ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಿ.
೩.ದಪ್ಪ ತಳದ ಪಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಅರ್ಧ ಲೋಟ ನೀರಿಗೆ ಸಕ್ಕರೆ ಹಾಕಿ ಕುದಿಯಲು ಬಿಡಿ.
೪.ಸಕ್ಕರೆ ಕರಗುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಅದಕ್ಕೆ ಮಾವಿನ ತಿರುಳು ಹುರಿದ ರವೆ ಮತ್ತು ತುಪ್ಪ ಸೇರಿಸಿ.ಮಧ್ಯೆ ಮಧ್ಯೆ ಸೌಟಿನಿಂದ ಕೈಯಾಡಿಸುತ್ತಿರಿ.
೫.ಮಿಶ್ರಣವು ಕುದಿಯುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಪಾತ್ರೆಯ ತಳ ಬಿಡಲು ಶುರುವಾಗುತ್ತದೆ  ಈಗ ಒಲೆ ಆರಿಸಿ.
೬.ತುಪ್ಪದಲ್ಲಿ ಹುರಿದ ಗೋಡಂಬಿ ಚೂರುಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಿ ,ಬಡಿಸಿ.


----------------------------------------------
೧೨.ಮಾವಿನ ಹಣ್ಣಿನ ಬರ್ಫಿ
----------------------------------------------
ಮಾವಿನ ಹಣ್ಣು : ೪
ಖೊವ : ೨೦೦ ಗ್ರಾಮ್
ರವೆ : ೧ ಚಮಚ
ಕೊಬ್ಬರಿ ತುರಿ : ಅರ್ಧ ಲೋಟ
ಸಕ್ಕರೆ : ಅರ್ಧ ಲೋಟ
ತುಪ್ಪ : ೪ ಚಮಚ
ಏಲಕ್ಕಿ ಪುಡಿ :ಚಿಟಿಕೆ
ಗೋಡಂಬಿ :ಸ್ವಲ್ಪ



ವಿಧಾನ

೧.ಮಾವಿನ ಹಣ್ಣಿನ ತಿರುಳನ್ನು ನುಣ್ಣಗೆ ರುಬ್ಬಿ
೨.ರವೆಯನ್ನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಹುರಿಯಿರಿ.
೩.ಗೋಡಂಬಿಯನ್ನು ತುಪ್ಪದಲ್ಲಿ ಹುರಿದು ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಿ.
೪. ಮಾವಿನ ತಿರುಳು, ಸಕ್ಕರೆ ಯನ್ನು ಒಂದು ಪಾತ್ರೆಗೆ ಹಾಕಿ ಬೇಯಲು ಬಿಡಿ. ಮಿಶ್ರಣವು ಅರ್ಧದಷ್ಟಾಗಬೇಕು. ಆಗಾಗೆ ಸೌಟಿನಿಂದ ಕೈಯಾಡಿಸಿ.
೫.ಈಗ ಇದಕ್ಕೆ ೨ ಚಮಚ ತುಪ್ಪ, ಖೋವಾ, ಹುರಿದ ರವೆ ಸೇರಿಸಿ ಕಲಕುತ್ತಾ ಇರಿ.ಮಿಶ್ರಣ ತಳ ಬಿಡುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಇದಕ್ಕೆ ಏಲಕ್ಕಿ ಪುಡಿ ಸೇರಿಸಿ.  ಒಲೆ ಆರಿಸಿ.
೬.ತುಪ್ಪ ಸವರಿದ ತಟ್ಟೆಗೆ ಈ ಮಿಶ್ರಣವನ್ನು ಸುರಿದು,ಬಿಲ್ಲೆಗಳಾಗಿ ಕತ್ತರಿಸಿ.ಹುರಿದ ಗೋಡಂಬಿಯಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಿ.




---------------------------------------
೧೩.ಮಾವಿನ ಹಣ್ಣಿನ ಶ್ರೀಖಂಡ
---------------------------------------

ದಪ್ಪ ಮೊಸರು: ೩ ಲೋಟ
ಮಾವಿನ ಹಣ್ಣಿನ ತಿರುಳು : ೧ ವರೆ ಲೋಟ
ಸಕ್ಕರೆ : ಒಂದು ಲೋಟ
ಕೇಸರಿ ದಳ :ಸ್ವಲ್ಪ
ಏಲಕ್ಕಿ ಪುಡಿ :ಚಿಟಿಕೆ
ಬಾದಾಮಿ ಚೂರು :ಸ್ವಲ್ಪ
ಮಾವಿನ ಹಣ್ಣಿನ ಚೂರುಗಳು : ಎರಡು ಚಮಚ

ವಿಧಾನ

೧.ದಪ್ಪ ಮೊಸರನ್ನು ಒಂದು ತೆಳುವಾದ ಬಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಿ ನೇತು ಹಾಕಿ, ನೀರೆಲ್ಲಾ ಚೆಲ್ಲಿ ಹೋಗುವಂತೆ ಮಾಡಿ.
೨.ಇದಕ್ಕೆ ರುಬ್ಬಿದ ಮಾವಿನ ತಿರುಳು, ಸಕ್ಕರೆ ಹಾಕಿ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಕಲಕಿ. ಮಿಶ್ರಣವು ನುಣ್ಣಗೆ ಐಸ್ ಕ್ರೀಮ್ ಥರ ಆಗಬೇಕು.
೩.ಇದಕ್ಕೆ ಕೇಸರಿ ದಳ, ಏಲಕ್ಕಿ ಪುಡಿ,ಬಾದಾಮಿ ಚೂರು , ಮಾವಿನ ಹಣ್ಣಿನ ಚೂರು ಹಾಕಿ ಅಲಂಕರಿಸಿ.



---------------------------------
೧೪.ಮಾವಿನ ಹಣ್ಣಿನ ಶರಬತ್ತು
-----------------------------------

ಕಾಡು ಮಾವಿನ ಹಣ್ಣು : ೨
ಸಕ್ಕರೆ : ೨ ಚಮಚ
ನೀರು : ಒನ್ದು ಲೋಟ


ಕಾಡು ಮಾವಿನ ಹಣ್ಣನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಹಿಚುಕಿ ರಸ ತೆಗೆದು ಇದಕ್ಕೆ ಸಕ್ಕರೆ,ನೀರು ಸೇರಿಸಿ ಕಲಕಿದರೆ ಮಾವಿನ ಹಣ್ಣಿನ ಶರಬತ್ತು ತಯಾರು.


------------------------------------
೧೫.ಮಾವಿನ ಹಣ್ಣಿನ ಐಸ್ ಕ್ರೀಮ್
---------------------------------

ಮಾವಿನ ಹಣ್ಣು: ೩
ಹಾಲು : ಒಂದು ಲೀಟರ್
ಮಿಲ್ಕ್ ಮೆಯಿಡ್ : ಒಂದು ಲೋಟ
ವೆನಿಲ್ಲಾ ಎಸೆನ್ಸ್ : ಅರ್ಧ ಚಮಚ
ಸಕ್ಕರೆ : ೫ ಚಮಚ

ಮಾವಿನ ಹಣ್ಣಿನ ತಿರುಳನ್ನು ರುಬ್ಬಿ, ಇದಕ್ಕೆ ಹಾಲು, ಮಿಲ್ಕ್ ಮೆ ಯಿಡ್, ವೆನಿಲ್ಲಾ ಎಸೆನ್ಸ್, ಸಕ್ಕರೆ ಹಾಕಿ ಕಲಕಿ.ಇದನ್ನು ಫ಼್ರೀಜ಼ರ್ ನಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ೩೦ ನಿಮಿಷಗಳ ಕಾಲ ಇಟ್ಟು ಹೊರತೆಗೆದು,ಮಿಕ್ಸಿಯಲ್ಲಿ ರುಬ್ಬಿ.
ಈ ರೀತಿ ಮೂರು ನಾಲ್ಕು ಸಲ ಫ಼್ರೀಜರ್ ನಿಂದ ಪ್ರತಿ ಮೂವತ್ತು ನಿಮಿಷಗಳಿಗೊಮ್ಮೆ ತೆಗೆದು ರುಬ್ಬಬೇಕು.ಈ ರೀತಿ ಮಾಡುವುದರಿಂದ ಐಸ್ ಕ್ರೀಮ್ ನಯವಾಗುತ್ತದೆ.
ಬಳಿಕ ಇದನ್ನು ಸುಮಾರು ೭-೮ ಗಂಟೆಗಳ ಕಾಲ ಪ್ರೀಜರ್ ನಲ್ಲಿ ಇಡಿ.

ಇದನ್ನು ಫ್ರೀಜರ್ ನಿಂದ ಹೊರತೆಗೆದು  ಮಾವಿನ ಚೂರುಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಿ.
ಮಾಂಗೋ ಐಸ್ ಕ್ರೀಮ್ ತಯಾರು.


--------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
೧೬.ಮಾವಿನ ಕಾಯಿ ಆಪ್ಪೆ ಹುಳಿ.
---------------------------------------------------

ಮಾವಿನ ಕಾಯಿ : ೨

ಒಗ್ಗರಣೆಗೆ:
ಎಣ್ಣೆ : ಒಂದು ಚಮಚ
ಸಾಸಿವೆ: ಅರ್ಧ ಚಮಚ
ಕರಿಬೇವಿನೆಲೆ ಎಸಳು : ೧೦
ಕೆಂಪು ಮೆಣಸು: ೪
ಉದ್ದು : ೧ ಚಮಚ
ಕಡ್ಲೆ ಬೇಳೆ: ೧ ಚಮಚ
ಇಂಗು: ಚಿಟಿಕೆ

ಉಪ್ಪು :ರುಚಿಗೆ ತಕ್ಕಷ್ಟು

ವಿಧಾನ
ಮಾವಿನ ಕಾಯಿಯನ್ನು ಬೇಯಿಸಿ, ಸಿಪ್ಪೆ ತೆಗೆದು, ತಿರುಳನ್ನು ತೆಗೆಯಿರಿ.
ಇದನ್ನು ನುಣ್ಣಗೆ ರುಬ್ಬಿ, ನೀರು ಸೇರಿಸಿ. ಇದು ಸಾರಿನ ಹದಕ್ಕಿನ್ತಲೂ ತೆಳುವಾಗಿರಬೇಕು.

ಒಗ್ಗರಣೆ ಸೌಟಿನಲ್ಲಿ ಎಣ್ಣೆ ಬಿಸಿ ಮಾಡಿ, ಒಗ್ಗರಣೆಗೆ ಸೂಚಿಸಿರುವ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳಿಂದ ಒಗ್ಗರಣೆ ತಯಾರಿಸಿ ಇದಕ್ಕೆ ಹಾಕಿ, ಕುದಿಸಿ.
ಉಪ್ಪು ಸೇರಿಸಿ, ಮತ್ತಷ್ಟು ಕುದಿಯಲು ಬಿಡಿ.

ಈಗ ಅಪ್ಪೆ ಹುಳಿ ತಯಾರಾಯಿತು. ಇದನ್ನು ಅನ್ನಕ್ಕೆ ಕಲಸಿ ಉಣ್ಣಬಹುದು ಅಥವಾ ಹಾಗೇ ಕುಡಿಯಬಹುದು.
ಇದನ್ನು ಕುಡಿದರೆ ಗಟ್ಟಿ ನಿದ್ದೆ! ಮಲೆನಾಡಿನ ಕಡೆ ಇದನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.



--------------------------------------
೧೭.ಮಾವಿನ ಕಾಯಿ ಚಟ್ನಿ-ವಿಧಾನ ೧
-------------------------------------


ಮಾವಿನ ಕಾಯಿ : ೧
ಮೆಂತೆ : ೧೦ ಕಾಳು
ಕೆಂಪು ಮೆಣಸು: ೬
ಉಪ್ಪು :ರುಚಿಗೆ ತಕ್ಕಷ್ಟು
ಬೆಲ್ಲ :ಸ್ವಲ್ಪ
ತೆಂಗಿನ ತುರಿ :ಕಾಲು ಲೋಟ


ಒಗ್ಗರಣೆಗೆ:
ಎಣ್ಣೆ : ಒಂದು ಚಮಚ
ಸಾಸಿವೆ: ಅರ್ಧ ಚಮಚ
ಕರಿಬೇವಿನೆಲೆ ಎಸಳು : ೧೦
ಉದ್ದು : ೧ ಚಮಚ
ಕಡ್ಲೆ ಬೇಳೆ: ೧ ಚಮಚ
ಇಂಗು: ಚಿಟಿಕೆ
ನೆಲಕಡಲೆ :ಅರ್ಧ ಹಿಡಿ
ಜೀರಿಗೆ : ಅರ್ಧ ಚಮಚ

ವಿಧಾನ

೧.ಕೆಂಪು ಮೆಣಸು ಮತ್ತು ಮೆಂತೆಯನ್ನು ಎಣ್ಣೆ ಹಾಕದೆ ಹುರಿಯಿರಿ. ಇದನ್ನು ನಯವಾಗಿ ರುಬ್ಬಿ.
೨.ಇದಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿದ ಮಾವಿನ ಕಾಯಿ ಚೂರು ,ತೆಂಗಿನ ತುರಿ,ನೀರು ಸೇರಿಸಿ ರುಬ್ಬಿ.
೩.ಬಾಣಲೆಯಲ್ಲಿ ಎಣ್ಣೆ ಬಿಸಿ ಮಾಡಿ,ಸಾಸಿವೆ,ಕರಿಬೇವಿನೆಲೆ ಎಸಳು,ಉದ್ದು,ಕಡ್ಲೆ ಬೇಳೆ,ಇಂಗು,ಜೀರಿಗೆ ಹಾಕಿ ಒಗ್ಗರಣೆ ತಯಾರಿಸಿ. ಇದಕ್ಕೆ ನೆಲಕಡಲೆ ಸೇರಿಸಿ .
೪.ನೆಲಕಡಲೆ ಕಂದು ಬಣ್ಣಕ್ಕೆ ತಿರುಗುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ರುಬ್ಬಿದ ಮಾವಿನ ಕಾಯಿಮಿಶ್ರಣ ಸೇರಿಸಿ. ಇದಕ್ಕೆ ಉಪ್ಪು, ಬೆಲ್ಲ ಹಾಕಿ ಕಲಕಿ.
೫.ಇದು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಬೇಯಬೇಕು. ಮಿಶ್ರಣವು ಗಟ್ಟಿಯಾಗುತ್ತಾ ಬಂದಂತೆ ಒಲೆ ಆರಿಸಿ.


--------------------------------------------------------------------------
೧೮.ಮಾವಿನ ಕಾಯಿ ಚಟ್ನಿ-ವಿಧಾನ ೨
----------------------------------------------------------------------
ಮಾವಿನ ಕಾಯಿ : ಅರ್ಧ
ತೆಂಗಿನ ತುರಿ : ಒಂದು ಲೋಟ
ಉಪ್ಪು :ರುಚಿಗೆ ತಕ್ಕಷ್ಟು
ಹಸಿ ಮೆಣಸು : ೩

ಒಗ್ಗರಣೆಗೆ:
ಎಣ್ಣೆ : ಒಂದು ಚಮಚ
ಸಾಸಿವೆ: ಅರ್ಧ ಚಮಚ
ಕರಿಬೇವಿನೆಲೆ ಎಸಳು : ೧೦
ಉದ್ದು : ೧ ಚಮಚ
ಕಡ್ಲೆ ಬೇಳೆ: ೧ ಚಮಚ
ಇಂಗು: ಚಿಟಿಕೆ
ನೆಲಕಡಲೆ :ಅರ್ಧ ಹಿಡಿ
ಜೀರಿಗೆ : ಅರ್ಧ ಚಮಚ

ವಿಧಾನ

ಮಾವಿನ ಕಾಯಿಯನ್ನು ಹೊಳುಗಳಾಗಿ ಕತ್ತರಿಸಿ, ತೆಂಗಿನ ತುರಿ,ಉಪ್ಪು ಮತ್ತು ಹಸಿ ಮೆಣಸಿನ ಜತೆ ನೀರು ಹಾಕಿ ನುಣ್ಣಗೆ ರುಬ್ಬಿ.
ಒಗ್ಗರಣೆಗೆ ಸೂಚಿಸಿರುವ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳಿಂದ ಒಗ್ಗರಣೆ ತಯಾರಿಸಿ ಇದಕ್ಕೆ ಹಾಕಿ.

ದೋಸೆ,ಇಡ್ಲಿ ಜತೆ ಈ ಚಟ್ನಿ ಬಹಳ ಚೆನ್ನಾಗಿರುತ್ತದೆ.


------------------------------------------------------------
೧೯.ಮಾವಿನ ಮಿಡಿ ತಂಬುಳಿ
-------------------------------------------------------

ಮಾವಿನ ಕಾಯಿ,ತೆಂಗಿನ ತುರಿ,ಜೀರಿಗೆ ಇವುಗಳನ್ನು ನುಣ್ಣಗೆ ರುಬ್ಬಿ. ಸ್ವಲ್ಪ ಮೊಸರು ,ಉಪ್ಪು ಸೇರಿಸಿ.ಒಗ್ಗರಣೆ ಕೊಡಿ.


---------------------------------------------------------
೨೦.ಮಾವಿನ ಕಾಯಿ ಚಿತ್ರಾನ್ನ
--------------------------------------------------------
ಅಕ್ಕಿ : ೧ ಲೋಟ

ಅರಿಶಿನ ಪುಡಿ: ಕಾಲು  ಚಮಚ
ಸಾಸಿವೆ: ೨ ಚಮಚ
ನೆಲಕಡಲೆ : ಒಂದು ಹಿಡಿ
ತೆಂಗಿನ ತುರಿ: ಅರ್ಧ ಲೋಟ
ಒಣ ಮೆಣಸಿನಕಾಯಿ: ೩
ಕೊತ್ತಂಬರಿ ಸೊಪ್ಪು: ಸ್ವಲ್ಪ
ಮಾವಿನ ಕಾಯಿ :೧
ತೆಂಗಿನ ಎಣ್ಣೆ: ೫ ಚಮಚ
ರುಚಿಗೆ ತಕ್ಕಷ್ಟು ಇಂಗು, ಉಪ್ಪು

ತಯಾರಿಸುವ ವಿಧಾನ:

೧.ಅಕ್ಕಿಯನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ತೊಳೆದು ಉದುರುದುರಾಗಿ ಅನ್ನ ಮಾಡಿ .
೨.ಒಣ ಮೆಣಸಿನಕಾಯಿ, ಕೊತ್ತಂಬರಿ ಸೊಪ್ಪು, ಇಂಗು, ಅರಿಶಿನ, ೧ ಚಮಚ ಸಾಸಿವೆ, ಉಪ್ಪು, ಮಾವಿನ ಕಾಯಿ, ಕಾಯಿತುರಿ ಎಲ್ಲವನ್ನು ಮಿಕ್ಸಿಗೆ ಸ್ವಲ್ಪ ನೀರು ಬೆರೆಸಿ ನುಣ್ಣಗೆ ರುಬ್ಬಿಕೊಳ್ಳಿ..

೩. ಬಾಣಲೆಯಲ್ಲಿ ಎಣ್ಣೆಯನ್ನು ಕಾಯಿಸಿ, ಸಾಸಿವೆ ಹಾಕಿ. ಅದಕ್ಕೆ ಕಡ್ಲೇಬೇಳೆ, ಉದ್ದಿನಬೇಳೆ ಹಾಕಿ ಹುರಿಯಿರಿ. ಅದು ಕೆಂಪಗಾದಾಗ ನೆಲಕಡಲೆ ಹಾಕಿ ಹುರಿಯಿರಿ ನಂತರ ಕರಿಬೇವು, ಕೊತ್ತಂಬರಿ ಸೊಪ್ಪು ಹಾಕಿರಿ.
೪ ರುಬ್ಬಿದ ಮಿಶ್ರಣವನ್ನು ಇದಕ್ಕೆ ಬೆರೆಸಿ.
೫.ಇದಕ್ಕೆ ಅನ್ನವನ್ನು ಕಲಸಿ.


---------------------------------------------------------
೨೧.ಮಾವಿನ ಕಾಯಿ ಉಪ್ಪಿನಕಾಯಿ ವಿಧಾನ ೧
--------------------------------------------------------
ಮಾವಿನ ಮಿಡಿ :೧೦
ಉಪ್ಪು :ಎರಡು ಹಿಡಿ
ಕೆಂಪು ಮೆಣಸು : ೨೫
ಸಾಸಿವೆ :ಒಂದು ಹಿಡಿ
ಅರಸಿನ :ಚಿಟಿಕೆ


ಹೋಳುಗಾಯಿ:

ಮಾವಿನ ಮಿಡಿಯನ್ನು ಸಣ್ಣಗೆ ಹೆಚ್ಚಿ , ಉಪ್ಪು ಬೆರೆಸಿ ಮುಚ್ಚಿಡಿ.ಯಾವುದೇ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ಇದಕ್ಕೆ ನೀರು ತಾಗದಂತೆ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ವಹಿಸಿ.
೨-೩ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಉಪ್ಪು ನೀರು ಬಿಡುತ್ತದೆ.

ಆಗ ಅರಸಿನ, ಕೆಂಪು ಮೆಣಸು ಮತ್ತು ಸಾಸಿವೆ ಯನ್ನು ರುಬ್ಬಿ ಇದಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಬೇಕು. ಸುಮಾರು ಎರಡು ದಿನಗಳ ಕಾಲ ಹಾಗೇ ಬಿಡಿ. ಮಾವಿನ ಕಾಯಿಯು ಎಲ್ಲಾ ಮಸಾಲೆಗಳನ್ನು ಹೀರಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಬಳಿಕ ಇದನ್ನು ಬಳಸಿ.


ಇಡಿ ಮಾವಿನ ಕಾಯಿ :
ಇಡೀ ಮಾವಿನ ಮಿಡಿಯನ್ನು ಬಳಸುವುದಾದರೆ ೫- ೬ ದಿನಗಳ ಕಾಲ ಉಪ್ಪಿನಲ್ಲಿ ಇಡಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.ಮತ್ತೆಲ್ಲ ವಿಧಾನ ಮೇಲಿನಂತೆಯೇ.




------------------------------------------------------------
೨೨.ಮಾವಿನಕಾಯಿ ಉಪ್ಪಿನಕಾಯಿ ವಿಧಾನ ೨
-----------------------------------------------------------

ಇದು ದಿಢೀರ್ ಉಪ್ಪಿನಕಾಯಿ ಮಾಡುವ ವಿಧಾನ.


ಎರಡು ಲೋಟ ನೀರು
ಉಪ್ಪು :ಎರಡು ಹಿಡಿ
ಕೆಂಪು ಮೆಣಸು : ೨೫
ಸಾಸಿವೆ :ಒಂದು ಹಿಡಿ
ಅರಸಿನ :ಚಿಟಿಕೆ



ನೀರಿಗೆ ಉಪ್ಪು ಹಾಕಿ,ಕುದಿಸಿ.
ಇದು ಕುದಿಯುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಮಾವಿನ ಹೋಳು ಹಾಕಿ ಎರಡು ನಿಮಿಷ ಬೇಯಿಸಿ.
ಬಳಿಕ ಇದಕ್ಕೆ ಉಪ್ಪಿನಕಾಯಿ ಮಸಾಲೆ(ರುಬ್ಬಿದ ಸಾಸಿವೆ, ಕೆಂಪು ಮೆಣಸು, ಅರಸಿನ ) ಇದನ್ನು  ಬೆರೆಸಿ.





------------------------------------------------
೨೩.ಆಮ್ ಕಾ ಪನ್ನಾ
-------------------------------------------------

ಇದು ಉತ್ತರ ಭಾರತದ ಕಡೆ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿರುವ ಪೇಯ.

ಮಾವಿನ ಕಾಯಿ : ೨

ಜೀರಿಗೆ ಪುಡಿ : ಒಂದು ಚಮಚ
ಕರಿ ಮೆಣಸಿನ ಪುಡಿ :ಒಂದು ಚಮಚ
ಇಂಗು :ಚಿಟಿಕೆ
ಸಕ್ಕರೆ :ಅರ್ಧ ಲೋಟ
ಬ್ಲಾಕ್ ಸಾಲ್ಟ್ (ಕಾಲಾ ನಮಕ್ ) :ಚಿಟಿಕೆ


ವಿಧಾನ :
ಮಾವಿನ ಕಾಯಿಯನ್ನು ಬೇಯಿಸಿ, ಸಿಪ್ಪೆ ತೆಗೆದು ತಿರುಳನ್ನು ತೆಗೆಯಿರಿ.
ಇದು ತಣಿದ ಬಳಿಕ ತಿರುಳನ್ನು ರುಬ್ಬಿ, ಇದಕ್ಕೆ ಜೀರಿಗೆ ಪುಡಿ, ಕರಿ ಮೆಣಸಿನ ಪುಡಿ,ಕಾಲಾ ನಮಕ್ ,  ಇಂಗು,ಸಕ್ಕರೆ ಹಾಕಿ ಕಲಕಿ.
೩ ಲೋಟ  ನೀರು ಸೇರಿಸಿ, ಕಲಕಿ.
ಆಮ್ ಕಾ ಪನ್ನಾ ತಯಾರು.



------------------------------------------
೨೪.ಭೂತ ಗೊಜ್ಜು
------------------------------------------

ಮಾವಿನ ಕಾಯಿ : ೧
ಬೆಳ್ಳುಳ್ಳಿ ಎಸಳು : ೫
ಹಸಿ ಮೆಣಸು : ೩
ಬೆಲ್ಲ :ಸ್ವಲ್ಪ
ಎಣ್ಣೆ :ಎರಡು ಚಮಚ
ಸಾಸಿವೆ : ಒಂದು ಚಮಚ
ರುಚಿಗೆ ತಕ್ಕಷ್ಟು ಉಪ್ಪು


ವಿಧಾನ

ಮಾವಿನ ಕಾಯಿಯ ಸಿಪ್ಪೆ ತೆಗೆದು, ತಿರುಳನ್ನು ಬೇಯಿಸಿ
ಬಾಣಲೆಯಲ್ಲಿ ಎಣ್ಣೆ ಬಿಸಿ ಮಾಡಿ,ಬೆಳ್ಳುಳ್ಳಿ ಎಸಳು,ಸಾಸಿವೆ ,ಹಸಿ ಮೆಣಸಿನ ಚೂರು ಮತ್ತು ಬೆಂದ ಮಾವಿನ ಕಾಯಿ ತಿರುಳನ್ನು  ಹಾಕಿ.
ಇದು ಬೇಯುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಇದಕ್ಕೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಬೆಲ್ಲ ಹಾಕಿ. ಸುಮಾರು ೨೦ ನಿಮಿಷ ಮಂದ ಉರಿಯಲ್ಲಿ ಬೇಯಿಸಿ.


--------------------------------------------
೨೫.ಮಾವಿನ ಕಾಯಿ ಸಾಸಿವೆ
-----------------------------------------------
ಮಾವಿನ ಕಾಯಿ : ೧
ತೆಂಗಿನ ತುರಿ : ಕಾಲು ಲೋಟ
ಮೊಸರು : ಒಂದು ಲೋಟ

ಸಾಸಿವೆ : ಒಂದು ಚಮಚ
ಕೊತ್ತಂಬರಿ ಕಾಳು : ಅರ್ಧ ಚಮಚ
ಕೆಂಪು ಮೆಣಸು : ೩
ಹಸಿ ಮೆಣಸು : ೧
ಅರಸಿನ :ಚಿಟಿಕೆ
ನೀರು :ಒಂದು ಲೋಟ
ಉಪ್ಪು :ರುಚಿಗೆ ತಕ್ಕಷ್ಟು
ಬೆಲ್ಲ :ಸ್ವಲ್ಪ


ವಿಧಾನ
೧.ಮಾವಿನ ಕಾಯಿಯ ಸಿಪ್ಪೆ ತೆಗೆದು, ಒಂದು ಲೊಟ ನೀರು ಮತ್ತು ಬೆಲ್ಲ ಸೇರಿಸಿ ಮಾವಿನ ಕಾಯಿಯನ್ನು ಬೇಯಿಸಿ.
೨.ಮಿಕ್ಸಿಯಲ್ಲಿ ಕೊತ್ತಂಬರಿ ಕಾಳು,ತೆಂಗಿನ ತುರಿ,ಕೆಂಪು ಮೆಣಸು,ಹಸಿ ಮೆಣಸು ,ಅರಸಿನ ಇವುಗಳನ್ನು ರುಬ್ಬಿ.
೩.ಮಾವಿನ ತಿರುಳನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಜಜ್ಜಿ. ಇದಕ್ಕೆ ರುಬ್ಬಿದ ಮಿಶ್ರಣ, ಮೊಸರು, ಉಪ್ಪು ಸೇರಿಸಿ ಕಲಕಿ. ಅನ್ನದ ಜತೆ ಸವಿಯಿರಿ.



----ಅರ್ಚನಾ ಹೆಬ್ಬಾರ್, ಬೆಂಗಳೂರು

ಓದಲು ಈ ಕೆಳಗಿನ ಚಿತ್ರಗಳ ಮೇಲೆ ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡಿ.

ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಮ್ಮೇಳನ

ಕನ್ನಡ ಎನೆ ಕುಣಿದಾಡುವುದೆನ್ನೆದೆ..
ಇವತ್ತಿನ ವಿಜಯ ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಹರೀಶ್ ಕೇರ ಅವರ ಲೇಖನದಲ್ಲಿ..
ಇದನ್ನು ಓದಲು ಕೆಳಗಿನ ಚಿತ್ರದ ಮೇಲೆ ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡಿ

ಭೂತಾನ್ ಪ್ರವಾಸ ಕಥನ

ಭೂತಾನ್ ಪ್ರವಾಸ ಕಥನ
---------------------------
-ಅರ್ಚನಾ ಹೆಬ್ಬಾರ್,ಬೆಂಗಳೂರು


"ಅಲ್ಲ ಮಹಾರಾಯ್ತೀ, ಹೋಗಿ ಹೋಗಿ ಭೂತಾನಕ್ಕೆ ಹೊರಟು ನಿಂತಿದ್ದೀಯಲ್ಲಾ. ನಿಂಗೆ ಬೇರೆ ಯಾವ ದೇಶವೂ ಸುತ್ತಲಿಕ್ಕೆ ಸಿಗಲಿಲ್ಲ್ವಾ?" ಅಂತ ಗೆಳತಿ ಛೇಡಿಸಿದಳು. ಹೌದು, ವಿಶ್ವದ ನಕಾಶೆಯಲ್ಲಿ ಅಷ್ಟೇನೂ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಗೋಚರಿಸದಿರುವ, ಬಾಲಿವುಡ್, ಸ್ಯಾಂಡಲ್ ವುಡ್ ಗಳ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಅಷ್ಟಾಗಿ ಬೀಳದಿರುವ ಭೂತಾನದ ಬಗ್ಗೆ, ಅಲ್ಲಿಗೆ ಪ್ರವಾಸ ಹೊರಟಿದ್ದೇನೆ ಎಂದಾಗ ಜನರ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಈ ಪರಿಯಾಗಿ ಇರುವುದು ಅಚ್ಚರಿಯೇನಲ್ಲ. ನಾನು ಹಾಗೇ ಸುಮ್ಮನೆ ಅಂತರ್ಜಾಲವನ್ನು ಜಾಲಾಡುತ್ತಿರುವಾಗ ಭೂತಾನದ ಬಗ್ಗೆ ಓದಿದೆ. ನಮ್ಮ ನೆರೆಯ ದೇಶವೇ. ಹೆಚ್ಚೇನು ದೂರವಿಲ್ಲ. ಹಿಮಾಲಯ ಪರ್ವತ ಶ್ರೇಣಿಯಿಂದ ಆವೃತವಾದ, ರಮಣೀಯ ಪುಟ್ಟ ದೇಶದ ಬಗ್ಗೆ ಏಕೋ ಅವ್ಯಕ್ತ ಕುತೂಹಲ ಮೂಡಿತು. ಅಲ್ಲಿಯ ಸುಂದರ ಚಿತ್ರದಂತಿರುವ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳು, ಬೌದ್ಢ ಮಂದಿರಗಳು, ಅಲ್ಲಿನ ವಿಶಿಷ್ಟ ಉಡುಪು, ರಾಜನ ಆಳ್ವಿಕೆ, ನ್ಯಾಶನಲ್ ಹೆಪ್ಪಿನೆಸ್ಸ್ ಇಂಡೆಕ್ಸ್ ಇವುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿದಾಗ ಇದೊಂದು ಕನಸಿನ ಊರೇ ಸೈ, ಇಲ್ಲಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಲೇಬೇಕೆಂಬ ಉತ್ಕಟ ಹಂಬಲವುಂಟಾಯಿತು. ಸರಿ ಇನ್ನೇಕೆ ತಡ ಎಂದು ಅಲ್ಲಿಯ ಮತ್ತಷ್ಟು ವಿವರಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಲಾರಂಭಿಸಿದೆ.

ಭೂತಾನ ಭಾರತದ ಈಶಾನ್ಯ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿರುವ ದೇಶ. ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಸುಮಾರು ೬ ಲಕ್ಷ. ಸುತ್ತಲೂ ಹಿಮಾಲಯ ಪರ್ವತ ಶ್ರೇಣಿ, ಹೆಜ್ಜೆ ಹೆಜ್ಜೆಗೂ ಕಾಣಸಿಗುವ ತೊರೆಗಳು, ಸ್ಫಟಿಕ ಶುಭ್ರ ನೀರಿನ ನದಿಗಳು, ಧುಮ್ಮಿಕ್ಕುವ ಜಲಧಾರೆಗಳು, ಎತ್ತ ನೋಡಿದರೂ ಪ್ರಕೃತಿ ಮಾತೆಯ ಅನನ್ಯ ಸೌಂದರ್ಯದ ಮಡಿಲು, ಝರಿಗಳ ನಿನಾದ ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ ನಮ್ಮ ಕಲ್ಪನೆಯಲ್ಲಿರುವ ಸ್ವರ್ಗ ಸದೃಶ ವಾತಾವರಣ.

ಹೋಗುವುದು ಹೇಗೆ?

ವಾಯುಮಾರ್ಗವಾಗಿ ಹೋಗುವುದಾದರೆ ಕೊಲ್ಕೊತ್ತ ದಿಂದ ಭೂತಾನದ ಪಾರೊ ಅಂತರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣಕ್ಕೆ ಅಥವಾ ದೆಹಲಿ ಮೂಲಕ ಪಾರೊ ಅಂತರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣಕ್ಕೆ ಹೋಗಬಹುದು. ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳದ ಶಿಲಿಗುರಿಯಿಂದ ಬಸ್ ಪ್ರಯಾಣದ ಮೂಲಕವೂ ಭೂತಾನದ ಗಡಿಯಲ್ಲಿರುವ ಫ್ಹುಎನ್ತ್ಶೊಲಿನ್ಗ್ ತಲುಪಬಹುದು.

ಪ್ರವಾಸಕ್ಕೆ ತಯಾರಿ
ಭೂತಾನ ಪ್ರವಾಸ, ವಸತಿ, ಊಟ ಇತ್ಯಾದಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮತ್ತಷ್ಟು ವಿವರಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದೆ. ಅಲ್ಲಿಯ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮವು ರಾಜನ ಹತೋಟಿಯಲ್ಲಿದೆ. ರಾಜನಿಂದ ಅನುಮತಿ ಪಡೆದ ಟೂರ್ ಆಪರೇಟರಿಗೆ ಮುಂಗಡ ಹಣ ನೀಡಿ ಪ್ರವಾಸವನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಬಹುದು. ಅಲ್ಲಿಯ ಹಲವಾರು ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮ ಕೇಂದ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಆಡಳಿತಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕಚೇರಿಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿನೀಡಲು ವಿಶೇಷ ಅನುಮತಿಯ ಅಗತ್ಯವಿರುತ್ತದೆ. ಸ್ವ ಆಯೋಜಿತ ಪ್ರವಾಸದಲ್ಲಿ ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಸ್ವಲ್ಪ ಕಷ್ಟವೇ. ಟೂರ್ ಆಪರೇಟರ್ ಮೂಲಕ ಪ್ರವಾಸ ಹೋದರೆ ಅವರೇ ಆ ಎಲ್ಲ ಪ್ರವಾಸ, ಊಟ, ವಸತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಮಾಡಿರುತ್ತಾರೆ.

ಭಾರತಕ್ಕೂ ಅಲ್ಲಿಗೂ ಅರ್ಧ ಗಂಟೆಯ ಕಾಲಮಾನ ವ್ಯತ್ಯಾಸ. ಇಲ್ಲಿನ ಬೆಳಗ್ಗಿನ ಒಂಭತ್ತು ಗಂಟೆ ಅಲ್ಲಿಯ ಬೆಳಗ್ಗಿನ ಒಂಭತ್ತುವರೆ ಗಂಟೆ. ಭೂತಾನದ ರಾಜಧಾನಿ: ತಿಂಪು. ಅಲ್ಲಿನ ಕರೆನ್ಸಿ: ನು (ನುಲ್ಡ್ರಮ್ ). ೧ ನು ಎಂದರೆ ೧ ರೂಪಾಯಿಗೆ ಸಮ. ಭಾರತೀಯ ಕರೆನ್ಸಿ ೧೦೦ ರೂ ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಮುಖಬೆಲೆಯ ನೋಟುಗಳನ್ನು ಆಲ್ಲಿ ಚಲಾಯಿಸಬಹುದು. ನೂರಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮುಖಬೆಲೆಯ ನೋಟುಗಳನ್ನು ನಾವು ಇಲ್ಲಿಂದ ಕೊಂಡೊಯ್ಯುವಂತಿಲ್ಲ. ಭಾರತೀಯರಿಗೆ ಅಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗಲು ಪಾಸ್ ಪೋರ್ಟ್ ಮಾತ್ರ ಇದ್ದರೆ ಸಾಕು. ವೀಸಾದ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ.

ಆಗಸ್ಟ್ ನಿಂದ ನವಂಬರ್, ಮಾರ್ಚ್ ನಿಂದ ಮೇ ಭೂತಾನನ್ನು ಸಂದರ್ಶಿಸಲು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಮಯ. ಕೊರೆಯುವ ಚಳಿ ಇರುವುದಿಲ್ಲವಾದರೂ ತಕ್ಕಷ್ಟು ಬೆಚ್ಚನೆಯ ವಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗುವುದು ಒಳಿತು. ಪ್ರವಾಸದ ಬಗ್ಗೆ ಸಾಕಷ್ಟು ವಿವರಗಳನ್ನು ಕಲೆ ಹಾಕಿದ ಬಳಿಕ ನಾನು ಮತ್ತು ನನ್ನ ಪತಿ ಭೂತಾನ್ ಮೌಂಟೆನ್ ಹೊಲಿಡೇಸ್ ನಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಸವನ್ನು ಕಾದಿರಿಸಿದೆವು. http://www.bhutanmountainholiday.com/

ಬೆಂಗಳೂರು-ಕೊಲ್ಕೊತ-ಪಾರೋ ಮಾರ್ಗವಾಗಿ ಭೂತಾನ್ ತಲುಪಿದೆವು. ಭೂತಾನದಲ್ಲಿರುವುದು ಒಂದೇ ಒಂದು ವಿಮಾನದ ಕಂಪನಿ. ಡ್ರಕ್ ಏರ್ ವೇಸ್. ಭೂತಾನ್ ಹತ್ತಿರವಾಗುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ವಿಮಾನದಿಂದ ಬಗ್ಗಿ ನೋಡಿದೆ. ಅಹಾ! ಏನಿದು ಅದ್ಭುತ ಪ್ರಪಂಚ! ಹಚ್ಚ ಹಸಿರಿನ ಹೊದಿಕೆ ಹೊದ್ದ ಭೂಮಿ ತಾಯಿ. ಮೇಲೆ ತೇಲಾಡುವ ಮೋಡಗಳು ಹಸಿರಿನ ಮೇಲೆ ಮತ್ತೊಂದು ಹೊದಿಕೆ ಹೊದಿಸಿದಂತೆ. ನಮ್ಮನ್ನು ಕರೆದೊಯ್ದ ವಿಮಾನ ಪಾರೋ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣದಲ್ಲಿ ಇಳಿದಾಗ ಬೇರೆಯೇ ಲೋಕಕ್ಕೆ ಬಂದ ಅನುಭವ. ನಮ್ಮ ಟೂರ್ ಗೈಡ್ ಚಿಮ್ಮಿ ರಿನ್ ಜ಼ಿನ್ ನಮಗೋಸ್ಕರ ಅಲ್ಲಿ ಕಾಯುತ್ತಿದ್ದ. ನಾವು ಪಾರೋ ನ ಹೋಟಲ್ ಒಂದನ್ನು ತಲುಪಿದೆವು.

ಪಾರೊ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಪಟ್ಟಣ. ಇದು ಪಾರೋ ಛು (ಪಾರೋ ನದಿ) ದಡದಲ್ಲಿದೆ. ಕಲಾವಿದನೋರ್ವ ಸೌಂದರ್ಯದ ಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಅಚ್ಚಿನಲ್ಲಿ ಎರಕ ಹೊಯ್ದು ಮಾಡಿದಂತಿದೆ ಈ ಪುಟ್ಟ ನಗರ. ಪಾರೋ ನದಿಯ ದಡದ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಪ್ರಯಾಣ ಮಾಡುವುದೇ ಒಂದು ಸುಂದರ ಅನುಭವ. ಹೋಟೆಲ್ ತಲುಪಿ ಅಲ್ಲಿ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಭೂತಾನಿ ಭೋಜನವನ್ನು ಮಾಡಿದೆವು. ಇಲ್ಲಿ ಅನ್ನ, ಚೀಸ್ ಮತ್ತು ಹಸಿ ಮೆಣಸು ದೈನಂದಿನ ಆಹಾರದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ಪಡೆದಿದೆ. ಎಮ್ಮ ದಾಸಿ (ಹಸಿ ಮೆಣಸು, ಚೀಸ್ ನ ಪಲ್ಯ), ಕಿವೊ ದಾಸಿ (ಬಟಾಟೆ-ಚೀಸ್) ಮುಂತಾದವು ಇಲ್ಲಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಖಾದ್ಯಗಳು. ಬಳಿಕ ನಾವು ಪಾರೋ ನ್ಯಾಶನಲ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಮ್ಮಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದೆವು.

ಭೂತಾನಿನ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಕಲೆಯನ್ನು ಬಿಂಬಿಸುವ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಈ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ನಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶನಕ್ಕೆ ಇಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ವಸ್ತ್ರಗಳು, ಪಾತ್ರೆ, ಒಡವೆ, ರಾಜರಿಗೆ ಮತ್ತು ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧ ಪಟ್ಟ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ನೋಡಬಹುದು. ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ಆರು ಮಹಡಿಗಳ ಕಟ್ಟಡ. ಭೂತಾನಿನ ವಿಶೇಷವೆಂದರೆ ಅಲ್ಲಿ ಆರು ಮಹಡಿಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಮಹಡಿಗಳ ಕಟ್ಟಡವನ್ನು ಕಟ್ಟುವಂತಿಲ್ಲ. ಭೂಕಂಪದ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಈ ಪರಿಯ ನಿಯಮವೆಂದು ಗೈಡ್ ವಿವರಿಸಿದ. ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ನೋಡಿದ ಬಳಿಕ ನಾವು ಪಾರೋ ತ್ಸಾಂಗ್ ಗೆ (Dzong) ಹೋದೆವು. ಇದು ಹದಿನಾರನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಲಾದ ಕೋಟೆ. ಇಲ್ಲಿ ಪಾರೋ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮುಖ್ಯ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣಾ ಕಛೇರಿ ಇದೆ. ಭೂತಾನದ ಕಟ್ಟಡಗಳೆಲ್ಲ ಭೂತಾನಿ ಶೈಲಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಏರ್ ಪೋರ್ಟ್, ಅಂಗಡಿಗಳು, ಹೋಟೆಲ್ ಎಲ್ಲವೂ ಭೂತಾನಿ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿಯೇ ಕಟ್ಟಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಭೂತಾನದ ೭೦% ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಭಾಗ ಅರಣ್ಯದಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿರುವುದರಿಂದಲೋ ಎನೋ ಇಲ್ಲಿಯ ಕಟ್ಟಡಗಳಲ್ಲಿ ಮರದ ಬಳಕೆ ಅತೀ ಹೇರಳ. ಆದರೆ ಮರಗಳು ಬೇಕಾದಷ್ಟಿವೆ ಎಂದು ಯದ್ವಾ ತದ್ವಾ ಮರ ಕಡಿಯುವಂತಿಲ್ಲ. ಮನೆಯ ನಕ್ಷೆ ಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಸರಕಾರದಿಂದ ಸೂಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಮರಗಳನ್ನು ಕಡಿಯಲು ಮಾತ್ರ ಇಲ್ಲಿ ಅವಕಾಶ ಇರುವುದು!

ಪಾರೋವನ್ನು ಸುತ್ತಿ ಮರುದಿನ ನಾವು ಹೊರಟದ್ದು "ತಕ್ತ್ ಶಂಗ್" ಮೊನಾಸ್ಟರಿಗೆ. ಇದನ್ನು ಟೈಗರ್ ನೆಸ್ಟ್ ಎಂತಲೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಇದು ರುದ್ರ ರಮಣೀಯ ತಾಣ. ಇದಕ್ಕೆ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಾಗಿ ಬೌದ್ಧ ಮುನಿ ಗುರು ರೆಂಪೊಚೆಯ (ಪದ್ಮ ಸಂಭವ) ಕಥೆ ಇದೆ. ಈತನು ಹುಲಿಯ ಮೇಲೆ ಹತ್ತಿ ಬಂದು ಈ ಬೌದ್ಧ ಮಂದಿರವನ್ನು ಕಟ್ಟಿದ್ದಾನೆ ಎಂಬ ಪ್ರತೀತಿ. ಇನ್ನೊಂದು ಕಥೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಯೆಶೆ ತ್ಯೊಗ್ಯಾಲ್ ಎಂಬ ರಾಣಿಯು ಗುರು ರೆಂಪೊಚೆಯ ಶಿಷ್ಯೆಯಾದಳು. ಬಳಿಕ ಹುಲಿಯ ರೂಪವನ್ನು ತಾಳಿ, ತನ್ನ ಗುರುವನ್ನು ಟಿಬೆಟ್ ನಿಂದ ಇಲ್ಲಿಗೆ ಕರೆದೊಯ್ದಳು ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆಯಿದೆ. ಗುರು ರೆಂಪೊಚೆಯು ಇಲ್ಲಿಯ ಗುಹೆಯಲ್ಲಿ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿ, ಎಂಟು ಅವತಾರಗಳನ್ನು ತಾಳಿದರೆಂದು ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮೀಯರು ನಂಬುತ್ತಾರೆ. ಅಂತೆಯೇ ಇದು ಒಂದು ಪವಿತ್ರ ಯಾತ್ರಾ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ. ೧೬೯೨ ರಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿ ತೆನ್ಜ಼ಿನ್ ರಬ್ಗ್ಯೆ (ಗುರು ರೆಂಪೊಚೆಯ ಅವತಾರ) ಇಲ್ಲಿ ಬೌದ್ಧ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ. ೧೯೯೮ ರಲ್ಲಿ ಒಮ್ಮೆ ಇದು ಬೆಂಕಿಗೆ ಭಾಗಶಹ ಆಹುತಿಯಾಗಿತ್ತು. ಇದನ್ನು ಪುನರ್ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು.

ಇದು ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟದಿಂದ ಹತ್ತು ಸಾವಿರ ಅಡಿಗಳಷ್ಟು ಎತ್ತರದಲ್ಲಿದೆ. ಇದು ಪರ್ವತದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿದೆ. ಇದನ್ನು ತಲುಪಬೇಕಾದರೆ ಕಾಲ್ನಡಿಗೆ ಅಥವಾ ಕುದುರೆಯ ಮೂಲಕ ಸಾಗಬೇಕು. ಕುದುರೆ ಅರ್ಧ ದಾರಿ ಮಾತ್ರ ನಮ್ಮನ್ನು ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತದೆ. ನಾವು ಕುದುರೆಯ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತೆವು. ಇದು ಪರ್ವತದ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿ ಸಾಗುತ್ತದೆ. ಕೆಳಗಡೆ ಯಂತೂ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಪಾತ. ಹೇಗಾದರೂ ಸರಿ ಟೈಗರ್ ನೆಸ್ಟ್ ಸಸೂತ್ರವಾಗಿ ತಲುಪಿದರೆ ಸಾಕಪ್ಪಾ ಅಂದುಕೊಂಡೆ. ಕುದುರೆ ಸವಾರಿಯ ಬಳಿಕ ಕಾಲ್ನಡಿಗೆಯ ಪಯಣ.ಮೇಲಕ್ಕೆ ಹತ್ತುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಟೀ ಹೌಸ್ ಎಂಬ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಧಾಮವಿದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಟೀ ಕುಡಿದು, ಕೆಲವು ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ತೆಗೆದೆವು. ಮೇಲಿನಿಂದ ಹರಿದು ಬರುವ ಝರಿಯ ಬಳಿ ಒಂದು ಗಂಟೆಯನ್ನು ಇಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ಝರಿ ಅದರ ಮೂಲಕ ಹರಿದು ಬರುವಾಗ ಆ ಗಂಟೆ ಮೊಳಗಿ, ಅದ್ಭುತವಾಗಿ ಕೇಳಿಸುತ್ತದೆ. ಹಿಮಾಲಯ ಶ್ರೇಣಿಯನ್ನು ಕಂಡಾಗ ನಮ್ಮ ದೇವಾನುದೇವತೆಗಳು ಹಿಮಾಲಯವನ್ನು ವಾಸಸ್ಥಾನವಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡದ್ದರಲ್ಲಿ ಅಚ್ಚರಿಯೇನಿಲ್ಲ ಎನಿಸಿತು.


ಟೈಗರ್ಸ್ ನೆಸ್ಟ್ ಹತ್ತಿರವಾಗುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಕಾಣಸಿಗುವ ಜಲಪಾತದ ದೃಶ್ಯವಂತೂ ನಯನ ಮನೋಹರ. ಟೈಗರ್ ಮೊನಾಸ್ಟರಿ ತಲುಪಿದಾಗ ರೋಮಾಂಚಕ ಅನುಭವ. ದೇವಸನ್ನಿಧಿ, ಜಲಪಾತದ ಭೋರ್ಗರೆತ, ಹಿಮಾಲಯ ಪರ್ವತ ಶ್ರೇಣಿಯ ಪೈನ್ ಮರಗಳ ಸಾಲು ಸಾಲು, ಕೆಳಗಡೆ ಆಳವಾದ ಕಣಿವೆ! ಅಲ್ಲಿಯ ಸುಂದರ ಅನುಭವಗಳನ್ನು ಪದಗಳಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಿಕೊಡಲು ನನ್ನ ಲೇಖನಿ ಸೋಲುತ್ತಿದೆ!!

ಇಲ್ಲಿ ಈಗ ಬೌದ್ಧ ಸನ್ಯಾಸಿಗಳು ವಾಸವಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಅವರಿಗೆ ಸರಕಾರವೇ ಆಹಾರ ಪದಾರ್ಥಗಳ ಸರಬರಾಜು ಮಾಡುತ್ತದೆ. ವಿಶೇಷವೇನೆಂದರೆ ಭೂತಾನದ ಎಲ್ಲ ಬೌದ್ಧ ಭಿಕ್ಷುಗಳಿಗೆ ಸರಕಾರವು ಪೂರ್ಣ ಸಹಕಾರ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲಿಂದ ವಾಪಾಸು ಬರುವಾಗ ಕಾಲ್ನಡಿಗೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಬರಬೇಕು. ಏಕೆಂದರೆ ಕುದುರೆಗಳು ನಾಗಾಲೋಟದಲ್ಲಿ ಕೆಳಗಿಳಿಯುವ ಕಾರಣ ಅದರ ಮೇಲೆ ಯಾರಾದರೂ ಕುಳಿತಿದ್ದರೆ ಹತೋಟಿ ತಪ್ಪುವ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳು ಹೆಚ್ಚಿವೆ.

ಟೈಗರ್ಸ್ ನೆಸ್ಟ್ ನ ಎತ್ತರದ ಕಾರಣ ಕೆಲವರಿಗೆ ಅಲ್ಟಿಟ್ಯೂಡ್ ಸಿಕ್ ನೆಸ್ ಕಾಡುವುದಿದೆ. ಇದು ಮಿತಿ ಮೀರಿದರೆ ಪ್ರಾಣಾಪಾಯವಾಗುವ ಸಂಭವವೂ ಇದೆ. ಬಾಟಲುಗಟ್ಟಲೆ ನೀರು ಕುಡಿಯುವುದು ಅಲ್ಟಿಟ್ಯೂಡ್ ಸಿಕ್ ನೆಸ್ ಹತ್ತಿಕ್ಕಲು ಇರುವ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಉಪಾಯ. ಟೈಗರ್ ನೆಸ್ಟ್ ನಿಂದ ಇಳಿದು ಬರುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ನನಗೆ ವಿಪರೀತ ಸುಸ್ತಾಗಿತ್ತು. ಕಾಲುಗಳು ನೋಯಲಾರಂಭಿಸಿದ್ದವು. ಆದರೆ ಟೈಗರ್ ನೆಸ್ಟ್ ನ ಅದ್ಭುತ ಸೌಂದರ್ಯವನ್ನು ನೋಡಿ ಬಂದದ್ದಕ್ಕೆ ಆ ಶ್ರಮವೆಲ್ಲ ಸಾರ್ಥಕವೆನಿಸಿತು.


ಬಳಿಕ ನಾವು ಡ್ರಕ್ಯೊಲಾ ತ್ಸೊಂಗ್ ಗೆ ಹೋದೆವು. ಈ ಕೋಟೆ ಹದಿನಾರನೆ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಿದ್ದು. ಟಿಬೆಟಿನ ಮೇಲೆ ಭೂತಾನ್ ಜಯ ಗಳಿಸಿದ ನೆನಪಿನಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಿದ ಕೋಟೆ ಇದಾಗಿದೆ. ಇದು ೧೯೫೧ ರಲ್ಲಿ ಅಗ್ನಿ ದುರಂತಕ್ಕೀಡಾದ ಕಾರಣ ನಾವು ಅದರ ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಕಾಣಬಹುದು. ತದನಂತರ ನಾವು ೭ ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಿದ ಕ್ಸಿಂಚು ಬೌದ್ಧ ದೇವಾಲಯಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದೆವು. ಭೂತಾನದಲ್ಲಿ ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮವೇ ಪ್ರಧಾನ. ಮಗು ಹುಟ್ಟಿದಾಕ್ಷಣ ಆ ಪ್ರದೇಶದ ಬೌದ್ಧ ದೇವಾಲಯಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡಂತೆ ಅದರ ಅಡ್ಡಹೆಸರು ಕೂಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ನಾಮಕರಣವು ಕೂಡ ಬೌದ್ಧ ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿಯೇ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಒಂದಿಷ್ಟು ಹೆಸರುಗಳ ಚೀಟಿಗಳಿರುತ್ತವೆ. ಬೌದ್ಧ ಗುರು ಯಾವುದಾದರೂ ಚೀಟಿ ಎತ್ತಿ, ಯಾವ ಹೆಸರು ಬರುತ್ತದೆಯೋ ಅದನ್ನು ಆ ಮಗುವಿಗೆ ಇಡಲಾಗುತ್ತದೆ!

ಪಾರೋ ಕಣಿವೆಯಿಂದ ಭೂತಾನದ ರಾಜಧಾನಿ ತಿಂಪುವಿಗೆ ಹೋದೆವು. ಇಲ್ಲಿ ರಾಜನ ಆಡಳಿತ ಕಛೇರಿಯನ್ನು ನೋಡಿದೆವು. ಅದರ ಒಳಗಿರುವ ಚಿತ್ರಕಲೆಯಂತೂ ಬಲು ಚಂದ. ರಾಜನಿಗೂ, ರಾಜ ಗುರುಗಳಿಗೂ, ಇತರ ಆಡಳಿತ ಮಂದಿಗೂ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಆಸನಗಳಿವೆ. ಅದರ ಒಳಗಣ ವಾಸ್ತುಸೌಂದರ್ಯ ಮುದ ನೀಡುತ್ತದೆ.

ತಿಂಪುವಿನಲ್ಲಿ ಪಾರೋ ಮತ್ತು ತಿಂಪು ನದಿಗಳ ಸಂಗಮವಾಗುತ್ತದೆ. ಆ ದೃಶ್ಯ ಚಿತ್ತಾಕರ್ಶಕವಾಗಿದೆ. ಅಲ್ಲಿರುವ ಮೆಮೊರಿಯಲ್ ಸ್ತೂಪ ಭೂತಾನದ ಮೂರನೇ ರಾಜನ ನೆನಪಿಗೆ ಕಟ್ಟಿಸಿರುವಂಥದ್ದು.

ತಿಂಪುವಿನಲ್ಲಿರುವ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಾಣಿ ಸಂಗ್ರಹಾಲಯಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದೆವು. ಇಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿನ ರಾಷ್ಟ್ರಪ್ರಾಣಿ ಟರ್ಕಿನ್ ಅನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಭೂತಾನದ ಕಥೆಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಲಾಮಾ ಡ್ರಕ್ಪಾ ಕಿನ್ಲೇ ಎಂಬ ಮಹಾಮಹಿಮೆಯುಳ್ಳ ಸಂತನ ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಲು ಆತನ ಅನುಯಾಯಿಗಳು ಕಾತರರಾಗಿದ್ದರು. ಆಗ ಆತನು ನಿರ್ಜೀವ ಮೇಕೆಯ ತಲೆ ಮತ್ತು ದನದ ಶರೀರವನ್ನು ಜೋಡಿಸಿ, ಜೀವ ಬರಿಸಿದನು. ಈ ಪ್ರಾಣಿಯೇ ಟರ್ಕಿನ್. ಇದೊಂದು ವಿಶಿಷ್ಟ ಪ್ರಭೇದದ ಪ್ರಾಣಿಯಾಗಿದ್ದು, ಪ್ರಾಣಿ ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ನರು ’ಬುಡೊ ಕ್ರಸ್ ಟಾಕ್ಸಿ ಕಲರ್’ ಎಂಬ ನಾಮಧೇಯವನ್ನು ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. ಟರ್ಕಿನ್ ಅಲ್ಲದೇ ಈ ಪ್ರಾಣಿ ಸಂಗ್ರಹಾಲಯದಲ್ಲಿ ಬೊಗಳುವ ಜಿಂಕೆ ಗಳನ್ನೂ ಕಾಣಬಹುದು.


ತದ ನಂತರ ನಾವು ಬಿಲ್ಲುಗಾರಿಕೆಯ ಕ್ರೀಡೆಯನ್ನು ನೋಡಲು ಹೋಗಿದ್ದೆವು. ಇದು ಇಲ್ಲಿಯ ರಾಷ್ಟ್ರ ಕ್ರೀಡೆಯಾಗಿದೆ. ಸುಮಾರು ೨೦೦ ಮೀಟರ್ ಗಳಿಗಿಂತಲೂ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಗುರಿಯತ್ತ ಬಾಣ ಹೂಡುವ ನುರಿತ ಬಿಲ್ಲುಗಾರರನ್ನು ಕಂಡೆವು.


ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂತಸ ಸೂಚ್ಯಂಕ (Gross National Happiness) :
೧೯೭೨ ರಲ್ಲಿ ಭೂತಾನದ ೩ ನೇ ರಾಜನಾದ ಜಿಗ್ಮೆ ಸಿ೦ಘೆ ವಾಂಚುಕ್ ಜಾರಿಗೆ ತಂದಿರುವ ವಿನೂತನ ಸೂಚ್ಯಂಕ ಪದ್ಧತಿ. ಇದರ ಪ್ರಕಾರ ಉತ್ತಮ ಗುಣಮಟ್ಟದ ನೆಮ್ಮದಿಯ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಅಭಿವೃದ್ದಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಒತ್ತು ನೀಡಲಾಗುವುದು. ಇದು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉತ್ಪನ್ನ ಸೂಚ್ಯಂಕ (Gross Domestic Product (GDP)) ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಭೂತಾನ್ ಏಶಿಯಾ ಖಂಡದಲ್ಲಿಯೇ ಅತ್ಯಂತ ಖುಷಿಯಿಂದ ಇರುವ ರಾಷ್ಟಗಳ ಪೈಕಿ ಪ್ರಥಮ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿದೆ. ವಿತ್ತೀಯ ಪರಿಗಣನೆಯಲ್ಲಿ ಇದು ಅಷ್ಟಾಗಿ ಎದ್ದು ಕಾಣದಿದ್ದರೂ ಖುಶಿ, ನೆಮ್ಮದಿ ಮತ್ತು ಸೌಖ್ಯ ಮುಂತಾದ ಸ್ತರಗಳಲ್ಲಿ ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿದ್ದು, ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿ ೮ನೇ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆದಿದೆ.


ಭೂತಾನದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉಡುಪು:
ಭೂತಾನದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸದ ಹೊತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲರೂ ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉಡುಪನ್ನು ಧರಿಸಲೇಬೇಕು. ಇಲ್ಲವಾದಲ್ಲಿ ದಂಡ ವಿಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪುರುಷರ ಉಡುಪಿನ ಹೆಸರು: ಘ್ಹೊ. ಇದು ಒಂದು ರೀತಿಯ ನಿಲುವಂಗಿ, ಉದ್ದನೆಯ ಸಾಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಶೂಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಮಹಿಳೆಯರ ಉಡುಪಿನ ಹೆಸರು: ಕೀರ. ಇದು ಒಂದು ರೀತಿಯ ಟಾಪ್ ಮತ್ತು ಉದ್ದ ಲಂಗದ ರೀತಿ ಇದೆ.


ತಿಂಪುವಿನಿಂದ ಪುನಖ ವ್ಯಾಲಿಗೆ ನಮ್ಮ ಮುಂದಿನ ಪಯಣ. ದಾರಿಯುದ್ದಕ್ಕೂ ಸೇಬಿನ ತೋಟಗಳು, ಬತ್ತದ ಗದ್ದೆಗಳು, ವನರಾಶಿ, ಸಣ್ಣ ತೊರೆಗಳು, ಅಲ್ಲೊಂದು ಇಲ್ಲೊಂದು ಬಳುಕುತ್ತಾ ಇಳಿಯುವ ಜಲಧಾರೆ, ಶ್ವೇತ ಶುಭ್ರ ನದಿ ಇವುಗಳೆಲ್ಲದರ ನಡುವೆ ಸಾಗುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ನಾನು ಹಿರಿ ಹಿರಿ ಹಿಗ್ಗಿದೆ. ದಾರಿ ಬದಿಯಲ್ಲಿ ಹಲವೆಡೆ ಆಗ ತಾನೇ ಕೊಯ್ದ ತಾಜಾ ಸೇಬಿನ ಹಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಮಾರುತ್ತಾರೆ. ಢೊಕುಲ ಪಾಸ್ (Dochkula Pass) ಮೂಲಕ ಮುಂದೆ ಸಾಗಿದಂತೆ ೧೦೮ ಡ್ರಕ್ ವಾಂಗ್ಲೆ ಸ್ತೂಪಗಳು ಎದುರಾದವು. ಅವುಗಳನ್ನು ಭೂತಾನದ ರಾಜ ಮಾತೆ ಕಟ್ಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಪುನಖ ಮೊದಲು ಭೂತಾನದ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿತ್ತು. ಇಲ್ಲಿ ವಿಶಾಲವಾದ ಪುನಖ ತ್ಸೊಂಗ್ ಇದೆ. ನದಿಯ ದಡದಲ್ಲಿ ಎದ್ದು ಕಾಣುವ ಭವ್ಯ ಸೌಧವು ವಿಶಾಲವಾಗಿದ್ದು, ಬುದ್ಧನ ಜೀವನ ಚರಿತ್ರೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಬುದ್ಧನ ವಿಗ್ರಹವಂತೂ ಬಹಳ ಆಕರ್ಷಕವಾಗಿದೆ. ಪುನಖ ವ್ಯಾಲಿಯನ್ನು ಸಂದರ್ಶಿಸಿದ ಬಳಿಕ ಮತ್ತೆ ಪಾರೊ ಗೆ. ’ತಶಿ ದಲೇಕ್’ (ಧನ್ಯವಾದ: ಭೂತಾನದ ಭಾಷೆ ಸೊನ್ಖ (Dsonkha) ದಲ್ಲಿ) ಎನ್ನುತ್ತಾ, ಅಲ್ಲಿಂದ ಕೊಲ್ಕತಾ ಮತ್ತೆ ಬೆಂಗಳೂರಿಗೆ! ನನ್ನ ಕನಸಿನ ಪಯಣ ಮುಗಿದಿತ್ತು.ಅದರ ನೆನಪುಗಳು ಮಾತ್ರ ಹಚ್ಚ ಹಸಿರು!



ತಾರೀಕು ೩೧-ಒಕ್ಟೋಬರ್-೨೦೧೦ ರಂದು ವಿಜಯಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ಲೇಖನ.ಓದಲು ಕೆಳಗಿನ ಚಿತ್ರಗಳ ಮೇಲೆ ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡಿ.



-------------------------------------------------------------------------------------

ಮತ್ತಷ್ಟು ಫೊಟೊಗಳು ಇಲ್ಲಿವೆ :
ಪಾರೋ ನ ಹೋಟೆಲ್



ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಭೂತಾನಿ ಭೋಜನ :

ನ್ಯಾಶನಲ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ




ಟೈಗರ್ಸ್ ನೆಸ್ಟ್



ಈ ಕೆಳಗಿನ ಫೋಟೊ ಇಂದಿನ ವಿಜಯಕರ್ನಾಟಕ, ’ಈ ಜಗ ಸೋಜಿಗ ’ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಗಿದೆ.



೧೦೮ ಸ್ತೂಪಗಳು



ತಿಂಪು ಪಟ್ಟಣ



ತಿಂಪು-ಪಾರೊ ನದಿಗಳ ಸಂಗಮ





ತಿಂಪು ತ್ಸೊಂಗ್



ಮೆಮೊರಿಯಲ್ ಸ್ತೂಪ





ಪುನಖ ತ್ಸೊಂಗ್

ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೧೭ ರ ವಿಜಯಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಬ್ಲಾಗ್ ನ ಪರಿಚಯ. ಓದಲು ಕೆಳಗಿನ ಚಿತ್ರದ ಮೇಲೆ ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡಿ.

ಹಗಲುಗನಸು...

ಜನವರಿ ೮, ವಿಜಯಕರ್ನಾಟಕ ಲವಲವಿಕೆ ವಿಭಾಗ ಬೆಂಗಳೂರು ವಿಜಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಗಿದೆ.
ಆದರೆ ಅಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಹೆಸರು ಬಿಟ್ಟು ಹೋಗಿರುವುದು ಸ್ವಲ್ಪ ಬೇಜಾರು..
ಆದರೆ ಒಂದು ಪ್ರಶ್ನೆ:ಹೆಸರಿನಲ್ಲೇನಿದೆ?!!

ಕನಸಿನ ಉದ್ಯೋಗ..

ಈ ಲೇಖನ ೨೭-ಡಿಸೆಂಬರ್-೨೦೦೯ ರ ವಿಜಯಕರ್ನಾಟಕ-ಲವಲವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಗಿದೆ. ಓದಲು ಕೆಳಗಿನ ಚಿತ್ರದ ಮೇಲೆ ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡಿ..

ಅವಸರದ ಅವನತಿಯತ್ತ ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರ ಸಾಹಿತ್ಯ ,ಸಂಗೀತ

ವಿಜಯಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿತ.
---------------------------------

ಕನ್ನಡ ಚಲನಚಿತ್ರ ಸಂಗೀತ ಕೇಳುವ ಸೌಭಾಗ್ಯ ಒದಗಿ ಬರುವುದು ನಾನು ಆಫ಼ೀಸ್ ಕ್ಯಾಬ್ ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಯಾಣಿಸುವಾಗ ಮಾತ್ರ. ದಿನ ನಿತ್ಯವೂ ಅನುಭವಿಸುವ ಈ ಮಾನಸಿಕ ತುಮುಲವನ್ನು ಹೊರಗೆಡಹಲು ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಪ್ರಯತ್ನ ಈ ಲೇಖನ .

ಕೆಲವು ದಿನಗಳ ಹಿಂದಿನ ಮಾತು.ಆಫೀಸಿನಿಂದ ಮನೆಗೆ ಬರುತ್ತಿರುವಾಗ ’ಮಾನಸ ಸರೋವರ’ ಎಂಬ ಹಳೆಯ ಹಾಡು ಪ್ರಸಾರವಾಯಿತು.ಮೂರು ನಿಮಿಷ ಅದೆಂತಹ ಮಾನಸಿಕ ಸೌಖ್ಯವನ್ನು ಆ ಹಾಡು ಒದಗಿಸಿತು ಎಂಬುವುದು ಬಣ್ಣಿಸಲಸದಳ.ಆ ಮೂರು ನಿಮಿಷಗಳು ಮುಗಿಯುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಆರ್. ಜೆ. ತನ್ನ ಅರಚಾಟ ಶುರು ಮಾಡಿದ. ನಾನಿನ್ನೂ ಮಾನಸ ಸರೋವರದ ಗುಂಗಿನಲ್ಲಿದ್ದೆ.ಇನ್ನು ಮುಂದಿನ ಹಾಡಿನ ಸರದಿ. ಚಿಂದಿ ಉಡಾಯಿಸಿ,ಮಸ್ತ್ ಮಜಾ ಮಾಡಿ ಎಂದೆಲ್ಲಾ ಹರಕು ಕನ್ನಡವನ್ನು ಆಂಗ್ಲ ಭಾಷೆಯ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ ಒಟಗುಟ್ಟಿ ಹಿಂಸಿಸಿದ.
ಐತಲಕಡಿ(ಇದರ ಅರ್ಥ ನನಗೆ ತಿಳಿದಿಲ್ಲ )...ಅಂತ ಶುರುವಾಯಿತು. ಜಲಜಾಕ್ಷಿ, ಮೀನಾಕ್ಷಿ ಅಂತೆಲ್ಲಾ ಆದ ಮೇಲೆ ನನಗೆ ಅರ್ಥವಾದ ಹಾಡು ಇದು.
ಐತಲಕಡಿ ಬಾರೆ
ಲಕ್ಕ ಆಗುಮ
ಪಾಠ ಓದ್ಕುಮ
ಊಟ ಹಾಕುಮ
ಕಟ್ಟಿಕೊ
ಯಮ ಯಮ ಮುದ ಚುಮ
ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲೇ ಹುಟ್ಟಿ ಬೆಳೆದು, ಕನ್ನಡ ಮಾಧ್ಯಮದಲ್ಲೆ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆದ ನನಗೆ ಈ ಹಾಡು ಅರ್ಥವಾಗಿಲ್ಲ.ಬಹುಶ: ನನ್ನ ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಯ ಅಲ್ಪ ಜ್ಞಾನವೇ ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಿರಬೇಕು.

ಅಂತೂ ಸುಮಾರು ಐದು ನಿಮಿಷಗಳತನಕ ಈ ಹಾಡನ್ನು ಸಹಿಸಿಕೊಂಡೆ.
ಯಾಕೆ ಹೊಗಳ್ತೀಯ
ಹೈಟು ಜಾಸ್ತಿ ಮಾಡ್ತೀಯ
ಅಂತ ಏನೇನೋ ಅದ್ಭುತ ಸಂಗೀತದೊಂದಿಗೆ ಈ ಹಾಡು ಮುಗಿಯಿತು.

ನಾನು ಚಿಂತಿಸತೊಡಗಿದೆ.ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಬರುವ ಸುಮಾರು ೫೦೦- ೬೦೦ ಕನ್ನಡ ಚಲನಚಿತ್ರಗೀತೆಗಳಲ್ಲಿ ಸುಂದರ, ಮಧುರ, ಮತ್ತೆ ಕೇಳಬಲ್ಲ ಹಾಡುಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಎಷ್ಟು ಬೇಗನೆ ಕ್ಷೀಣವಾಗುತ್ತಿವೆ ? ಯಾಕೆ?
ಇದೀಗ ಮುಂದಿನ ಹಾಡಿನ ಸರದಿ.

ಕಮ್ ಓನ್ ಐ ಸೇ ...ಕಮ್ ಓನ್ ಐ ಸೇ ..
ಅಂತ ಶುರುವಾಯಿತು. ಕೆಹರವಾ ತಾಳ ಡೋಲಿನ ಮೇಲೆ ಬೊಬ್ಬಿಡುತ್ತಿತ್ತು.ಹಾಡಿನ ಮುಂದಿನ ಸಾಲುಗಳನ್ನು ಏನೆಂದು ಬರೆಯಲಿ? ನನಗೆ ಅರ್ಥವಾದದ್ದಿಷ್ಟು.

ಸೇಜ ಸೇಜ ಬಾರೆ
ಮವ್ವೆ ಮವ್ವೆ ಬಾರೆ
ಅಲೆ ಕೆಂಚಿ ತಾರೆ ಅರದೋ..

ಬಾರೆ ಎನ್ನುವ ಪದಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ನನಗೆ ಬೇರೆ ಯಾವ ಪದಗಳು ಅರ್ಥವಾಗಿಲ್ಲ. ಬಲ್ಲವರು ವಿವರಿಸಬೇಕು.
ಎಫ಼್.ಎಮ್. ಆರಿಸಲು ಕಾರಿನ ಚಾಲಕನಿಗೆ ವಿನಂತಿಸಿಕೊಂಡೆ. ಆದರೆ ಕೆಲವರು ಇಂತಹ ಸಂಗೀತವನ್ನು ಆಸ್ವಾದಿಸಿ ಆನಂದಿಸುತ್ತಿದ್ದುದರಿಂದ ನನ್ನ ವಿನಂತಿ ಈಡೇರಲಿಲ್ಲ.

ಆರ್. ಜೆ. ಮತ್ತೆ ತನ್ನ ಆಂಗ್ಲ ಮಿಶ್ರಿತ ಸುಸಂಸ್ಕೃತ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಚಮ್ಕಾಯಿಸಿ, ಚಿಂದಿ ಉಡಾಯಿಸಿ ಎಂದು ಅರಚಿದ.
ಪಾರೋ ಪಾರೋ ಅಂತ ಇನ್ನೊಂದು ಹಾಡು ಶುರುವಾಯಿತು.ಅದರ ಸಾಲುಗಳು ಹೀಗಿದ್ದವು.
ಲೇಟಾಗಿ ಬರುವುದಿಲ್ಲ..
ಸೋರಿ ಕೇಳುವುದಿಲ್ಲ..
ಆಸಿಡ್ ಹಾಕುವುದಿಲ್ಲ.

ಇನ್ನೇನೋ ಬರೆಯಬೇಕಾದ ನೆನಪಿಸಿ ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಬೇಕಾದ ಸಾಹಿತ್ಯವೇನೂ ಅಲ್ಲ. ಏಳು ಜ್ಞಾನಪೀಠ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಸಂದಿರುವ ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆ ಇದೇನಾ ಎನ್ನುವ ಸಂದೇಹ ಒಂದು ಕ್ಷಣ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಸುಳಿಯಿತು.
ಕನ್ನಡ ಹಾಡುಗಳ ಗುಣಮಟ್ಟ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ ಎಂಬುವುದರಲ್ಲಿ ಸಂದೇಹವಿಲ್ಲ. ಆತಂಕದ ವಿಚಾರವೆಂದರೆ ಈಗಿನ ಚಿತ್ರ ಸಂಗೀತದ ಹಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ಅರ್ಥವಿಲ್ಲ. ಅರ್ಥವಿದ್ದರೂ ಆಳವಿಲ್ಲ. ಆದರೂ ಇಂತಹ ಹಾಡುಗಳೇ ಬಹುಜನರಿಗೆ ಮೆಚ್ಚುಗೆಯಾಗುತ್ತಿವೆ.
ಹೊಡಿ ಮಗ, ಹಳೆ ಪಾತ್ರೆ,ಚಿತ್ರಾನ್ನ, ಜಿಂಕೆ ಮರಿ ಮುಂತಾದ ಕಳಪೆ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ನಾವಿಂದು ತುಂಬು ಹೃದಯದಿಂದ ಆನಂದಿಸುತ್ತಿದ್ದೇವೆ. ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಮಕ್ಕಳಲ್ಲೂ ಈ ನಾಲ್ಕೂ ಹಾಡುಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಿಯವಾಗಿವೆ ಎಂಬುದು ಖೇದದ ವಿಷಯ. ಈ ಅವನತಿಗೆ ಚಿಂತನೆಯಾಗಬೇಕಾಗಿದೆ.

ಇದರ ಸಂಭಾವ್ಯ ಕಾರಣಗಳನ್ನು ಅವಲೋಕಿಸಿದಾಗ ಕೆಳಗೆ ಸೂಚಿಸಿದ ಕೆಲವು ಅಂಶಗಳು ಸ್ವಷ್ಟವಾಗುತ್ತವೆ.
೧) ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಯ ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯೀಕರಣ :ಇಂದು ಕನ್ನಡ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಆಂಗ್ಲ ಭಾಷೆಯ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಹಾಡುವುದು ರೂಢಿಯಾಗುತ್ತಿದೆ.ಹೀಗೆ ಆಂಗ್ಲದನಿಯ ಕನ್ನಡ ನನ್ನ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಒಂದು ವಿಧವಾದ ಉದ್ವೇಗವನ್ನು ಮೂಡಿಸುತ್ತದೆ.
ಉದಾ: ’ನಮ್ದೇ ಈ ಲೋಕ’ ಎಂಬ ಹಾಡಿನ ವಿಚಿತ್ರವಾದ ಆಂಗ್ಲ ರೀತಿಯ ಉಚ್ಚಾರಣೆ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ರೋಷ ಉಕ್ಕಿಸುತ್ತದೆ.

೨)ಹಾಡುಬರೆಯುವವರನ್ನು ಕಾಡುವ ಕನ್ನಡ ಶಬ್ದಗಳ ಕೊರತೆ:ಅನ್ಯ ಭಾಷೆಯ ಶಬ್ದಗಳ ಬಾಹುಳ್ಯ ಇತ್ತೀಚಿನ ಚಲನ ಚಿತ್ರ ಹಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ಗೋಚರಿಸುತ್ತಿದೆ.ವಿಚಿತ್ರ ಕನ್ನಡ ಪದಗಳ ಬಳಕೆಯೂ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿದೆ. ಕಿಚಾಯಿಸು, ಚಮಕಾಯಿಸು ಮುಂತಾದ ಅಧಿಕವಾಗಿ ಪ್ರಯೋಗಗೊಂಡು ಭಾಷೆಯನ್ನು ಶ್ರೀಮಂತಗೊಳಿಸುವ ಬದಲು ಗಲಾಟೆಯ ವಾತಾವರಣವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತವೆ.
ಮಿಶ್ರ ಭಾಷಾ ಹಾಡಿಗೆ ಒಂದು ಉದಾಹರಣೆ :
ಸ್ಟ್ರಾಬೆರಿ ಕೆನ್ನೆಯವಳೇ
ಕ್ಯಾಡ್ಬರೀ ಹುಡುಗನೇ...
ಇತ್ತೀಚಿನ ಸಂದರ್ಶನವೊಂದರಲ್ಲಿ ಜಯಂತ ಕಾಯ್ಕಿಣಿಯವರು ತಮ್ಮ ಒಂದು ಚಿತ್ರಗೀತೆಯ ಸನ್ನಿವೇಶವನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತಾ.."ಅಸು ನೀಗಿತು" ಎಂಬ ಪದದ ಬಳಕೆ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಆಶ್ಚರ್ಯವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿತು ಎಂದು ವಿವರಿಸಿದರು. ’ಅಸು ನೀಗಿತು’ ಎಂಬ ಸರಳ ಕನ್ನಡ ಪದವು ಇತ್ತೀಚೆಗಿನ ಜನಾಂಗದಲ್ಲಿ ಆಶ್ಚರ್ಯವನ್ನು ಉಂಟು ಮಾಡಬೇಕಾದರೆ ಕನ್ನಡದ ತಿಳುವಳಿಕೆ ಎಷ್ಟರಮಟ್ಟಿಗೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ ಎಂಬ ಕಳವಳದ ಅಂಶವು ಬೆಳಕಿಗೆ ಬರುತ್ತದೆ.

೩)ಕಥಾವಸ್ತುವಿನ ಕೊರತೆ :ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಹೊರಬರುತ್ತಿರುವ ೯೯% ಕನ್ನಡ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ಕುಟುಂಬ ಸಮೇತರಾಗಿ ನೋಡಲು ಅರ್ಹವಲ್ಲ.ಕಾರಣಗಳು ಹಲವಾರು.
೧)ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಚಿತ್ರದ ಹೆಸರು ಲೂಸ್ ಮಾದ , ಮೆಂಟಲ್ ಮಂಜ, ಸ್ಲಮ್ ಬಾಲ ಮುಂತಾದ ವಿಚಿತ್ರ ಹೆಸರುಗಳು
೨)ಮುಜುಗರವಾಗುವ ದೃಶ್ಯಗಳ ಭರಾಟೆ.
೩)ಅಸಹಜತೆ :ಸನ್ನಿವೇಶಗಳ ಅಸಹಜತೆ ,ಪಾತ್ರಗಳ ಅಸಹಜತೆ ,ಕಥಾ ಹಂದರದ ಅಸಹಜತೆ,ನಟನೆಯ ಅಸಹಜತೆ
ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ವಿಷಯಗಳು ಇಂದಿನ ಕನ್ನಡ ಚಲನ ಚಿತ್ರಗಳ ಮೂಲ ಕಥಾವಸ್ತುವಾಗಿ ವಿಜ್ರಂಭಿಸುತ್ತವೆ.
೧)ರಾಜಕೀಯ ಪುಢಾರಿಗಳ ದೌರ್ಜನ್ಯದ ವಿರುದ್ಧ ನಾಯಕನ ಬಂಡಾಯ
೨)ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಿಂದ ಬೇಸತ್ತ ಹತಾಶೆಗೊಳಗಾದ ನಾಯಕ ತಪ್ಪು ದಾರಿ ಹಿಡಿದು ರೌಡಿಯಾಗುವ ಕಥೆ.
ಈ ಎರಡು ಕಥಾ ಸುರುಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಅವಕಾಶವಿರುವುದು ಹೊಡಿಮಗ , ಬಾರೆ ಮವ್ವೆ ಬಾರೆ ಮುಂತಾದ ಹಾಡುಗಳಿಗೇ ವಿನಹ ಮಾನಸ ಸರೋವರ,’ಸಾಗಲಿ ತೇಲು ತರಂಗದೊಳು..’ ದಂತಹ ಹಾಡುಗಳಿಗಲ್ಲ ಎಂಬುದು ಹಲವು ಚಿತ್ರರಂಗದವರ ಅಂಬೋಣ.ಇದು ಅತ್ಯಂತ ದುರದೃಷ್ಟಕರ ಬೆಳವಣಿಗೆ.
ಮೇಲೆ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿರುವ ಅಭಿಪ್ರಾಯವೇ ಇವತ್ತಿನ ಕಳಪೆ ಸಂಗೀತ,ಸಾಹಿತ್ಯದ ಬುನಾದಿ.

೪)ಚಿತ್ರರಂಗವು ಕಲಾಮಾಧ್ಯಮದ ಬದಲಾಗಿ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಸರಕಾಗಿ ಮಾರ್ಪಾಡಾಗಿದೆ.ಕಥಾ ವಸ್ತುವಿನ ಕೊರತೆ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯಲೋಕದಲ್ಲಂತೂ ಎಳ್ಳಷ್ಟೂ ಇಲ್ಲ .ಇತ್ತೀಚೆಗಿನ ಯುವ ಲೇಖಕರೂ,ಕವಿಗಳೂ ಬರೆದಿರುವ ಕಥೆ ಮತ್ತು ಕವನ ಸಂಕಲನಗಳೇ ಇವಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿ. ಆದರೆ ಚಿತ್ರರಂಗವು ಅವುಗಳ ಸಮರ್ಪಕ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವಲ್ಲಿ ವಿಫಲವಾಗಿದೆ.
ಮೂಲ ಕಥಾ ವಸ್ತುವಿನ ಚಿಂತನೆ ನಡೆಸುವ ಸೈರಣೆ ಚಿತ್ರರಂಗದ ಹೆಚ್ಚಿನವರಲ್ಲಿ ಉಳಿದಿಲ್ಲ.

ಯಾವತ್ತಿನ ವರೆಗೆ ಕನ್ನಡ ಜನತೆ ಕಳಪೆ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಬಹಿಷ್ಕರಿಸುವುದಿಲ್ಲವೋ ,ಯಾವತ್ತಿನ ವರೆಗೆ ಕನ್ನಡ ಚಲನ ಚಿತ್ರದ ಸೆನ್ಸಾರ್ ಮಂಡಳಿಯು ಇಂತಹ ಅರ್ಥಹೀನ,ಕೀಳು ಅಭಿರುಚಿಯ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ಕತ್ತರಿಹಾಕುವುದಿಲ್ಲವೋ ಅಲ್ಲಿಯ ತನಕ ಇದನ್ನೆಲ್ಲಾ ಸಹಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾದ ದೌರ್ಭಾಗ್ಯ ನಮ್ಮದು.
ಜೈ ಕನ್ನಡಾಂಬೆ!!